Đi thăm thầy giáo
Giảng đường khoa văn học cổ đại học Hoa Nam, sinh viên đông đúc, e phải tới ba bốn trăm người, đang ghé tai thì thẩm với nhau, vẻ mặt hưng phấn.
Thì ra hôm nay giáo sư được hưởng trợ cấp đặc thù của Quốc vụ viện, Khương lão tiên sinh đích thân lên lớp.
Cơ hội này thực sự là hiếm có, rất nhiều sinh viên đều tới từ sớm, chiếm lấy vị trí có lợi ở giảng đường, để một lần được thấy phong thái của Khương lão tiên sinh. Thanh danh của ông trong giới học thuật thì không cần nói nữa. Hiếm có nhất là tiên sinh tuổi đã 80, mỗi học kỳ đều kiên trì lên lớp giảng hai buổi cho các sinh viên năm thứ nhất thứ hai. Phong phạm đại nho làm lớp hậu sinh vãn bối ngưỡng mộ vô hạn.
Khi Khương lão tiên sinh chậm rãi bước vào giảng đường, tiếng xì xào huyên nào tức thì yên tĩnh lại, lặng ngắt như tờ, mọi người ngưỡng mộ nhìn lão phu tử đi lên bục giảng.
Khương lão tiên sinh dung mạo vẫn gầy gò, lưng vẫn thẳng, tóc bạc phơ, da dẻ hồng hào, nhìn không ra người gia 80. Đó gọi là lòng dạ vô tư đất trời rộng mở.
Hai trợ thủ trẻ tuổi vội điều chỉnh mirophone, đặt một số tài liệu giảng dạy trên bục, chuẩn bị cho lão tiên sinh giảng bài.
- Đứng dậy.
Không biết là ai hô một tiếng, mấy trăm học sinh đồng loạt đứng dậy, khom mình với Khương lão tiên sinh.
- Chào thầy.
- Chào các trò.
Khương lão tiên sinh mỉm cười đáp lại, rồi đưa hai tay áp xuống.
Bất kể khi nào, khí độ lão phu tử vẫn ung dung nhàn nhã, mặt mang nụ cười nhẹ.
Kỳ thực với tuổi tác và danh vọng học thuật của lão phu tử, không cần vào giang đường lên lớp cho các sinh viên. Nhưng lão phu tử nghiêm khắc với việc học hành, kiên trì tinh thần "tiên học lễ, hậu học văn", chủ động đảm nhận nhiệm vụ lên lớp cho các sinh viên mới. Ở phương diện trường học, tất nhiên là mong còn chẳng được, các sinh viên thì vui sướng không thôi. Chẳng phải bất kỳ một sinh viên nào cũng có cơ hội nghe Khương tiên sinh giảng bài.
- Các trò, hôm nay trước khi giảng bài, trước tiên ta giải giải cho mọi người nghe, thế nào là "tinh thần học tập".
Khương lão tiên sinh chậm rãi nói, giọng nói vang vang truyền qua loa tới từng góc giảng đường, mỗi sinh viên đều nghe rõ ràng. Ông quay người viết lên trên bảng năm chữ lớn "luận tinh thần học tập".
Khương lão tiên sinh là nhà thư pháp nổi tiếng, chữ của ông trên thị trường cả trăm nghìn chẳng mua nổi một tấm, thường có tiền không có hàng. Nhất là mấy năm qua, trừ bạn bè thân thiết qua lại, lão tiên sinh không cầm bút viết nữa. Hoạt động mang tính thương nghiệp càng tuyệt đối không tham gia, mấy năm qua mặc bảo của lão tiên sinh truyền ra thị trường chỉ có một lần, đó là quyên góp cho quỹ từ thiện Hoa Hưng, được nhà doanh nghiệp mua với giá 880.000 toàn bộ quyên hết cho sự nghiệp từ thiện.
Năm chữ này vung tay lên một cái đã thành, công lực phi phàm.
Trong giảng đường vang lên tiếng tấm tắc nho nhỏ, là sinh viên chuyên nghành văn học cổ đại, cho dù mới vào trường không lâu, đa phần có kiến thức văn học, năng lực thưởng thức thư pháp tất nhiên sinh viên thường không thể sánh được.
- Thế nào là tinh thần học tập? Chính là nói làm học vấn quan trọng nhất là gì? Đó là hai chữ chuyên chú...
Đây là tác phong nhất quán của lão tiên tinh, nhất là khi giảng bài cho sinh viên mới, lão phu tử luôn dùng lời lẽ dễ hiệu, đem những đạo lý sâu sắc, diễn giảng bằng cách phong phú hóm hỉnh. Nghe qua rất tầm thường, nhưng phong độ ung dung đó trước tiên làm người ta thu hút. Hơn nữa thi thoảng lão phu tử nói ra một hai câu khiến người ta phải tỉnh ngộ, thể hiện kiến thức đại sư nho học, làm người ta tâm phục khẩu phục.
Lão phu tử dù sao tuổi đã cao, không thể lên lớp quá lâu, có điều tuyệt đối cũng không "ăn bớt giai đoạn", vẫn giảng đủ 40 phút.
Thấy thời gian đã sắp hết, một trợ thủ của lão phu tử đưa mắt ra hiệu với tiên sinh, nhắc nhở ông một chút. Thường thì những trợ thủ này cũng là học trò của tiên sinh, là tiên sĩ nghiên cứu sinh.
Khương lão tiên sinh gật đầu tỏ ý đã hiểu.
- Cuối cùng còn có một vấn đề, dạy học và trị quốc có điểm gì chung? Vấn đề này, ta nghĩ mời một vị ngồi đây trả lời... Anh bạn ngồi ở cuối cùng bên phải, mời cậu trả lời vấn đề này, được không?
Lão phu tử nhìn vào một người trẻ tuổi cao lớn ngồi ở góc cuối cùng, điểm danh.
Rất nhiều sinh viên cũng nhìn theo.
Người trẻ tuổi đó mặc trang phục thường nhật, lưng ưỡn thẳng, nhưng mọi người nhìn một cái biết y không phải là sinh viên. Gọi là trẻ tuổi là tương đối thôi, thế nào cũng phải trên ba mươi, khuôn mặt trầm ổn vô cùng.
Người trẻ tuổi cao lớn đó nghe lời đứng dậy, trước tiên khom mình chào lão tiên sinh, mỉm cười nói:
- Dạy học và trị quốc, cơ bản đều nhất trí, cơ bản cũng là hai chữ "chuyên chú".
Khương tiên sinh cười ha hả:
- Liễu Tuấn, quả nhiên là con.
Nam tử trẻ tuổi đó tất nhiên là Liễu Tuấn, học trò ruột trước kia của Khương lão tiên sinh rồi. Liễu Tuấn v tới tỉnh D, là muốn tới bái phỏng Khương tiên sinh, vừa nghéo nghe được hôm nay tiên sinh lên lớp dạy sinh viên mới, liền tới từ sớm, chiếm một vị trí trong giảng đường, lại một lần nữa nghe thầy giáo giảng bài.
Lẽo tiên sinh mới đầu không phát hiện ra Liễu Tuấn, về sau mới chủ ý tới. Gần đây chế độ tuyển sinh đại học có cải cách, một số người cao tuổi cũng có thể đi học, "sinh viên già" như Liễu Tuấn cũng không phải là không có. Hơn nữa Khương lão tiên sinh lên lớp, cho dù là nghiên cứu sinh khoa khác hay tin cũng tới nghe giảng.
Thời đại này, nếu là một hành động mang tính thương nghiệp, mời một giáo sư danh tiếng lên lớp thì vé cũng cực đắt, đừng nói tới giáo sư nổi danh toàn quốc như Khương tiên sinh. Được nghe ông giang bài miễn phí là cơ duyên chỉ có thể gặp không thể cầu.
Có điều lão phu tử cũng thật kiên nhẫn, khi sắp hết tiết học mới đưa ra câu hỏi này, điểm danh Liễu Tuấn trả lời.
- Tiên sinh mắt thật tốt, xa như thế vẫn nhìn rõ, đúng là làm học trò vui mừng.
Liễu Tuấn vừa nói vừa đi tới bục giảng, khom mình chào tiên sinh, rồi mới bắt tay ông.
Khương lão tiên sinh nhìn y thật kỹ, không ngừng gật đầu:
- Liễu Tuấn, chuyện của con ta đều nghe nói rồi, rất tốt, con làm rất tốt, thầy rất vui mừng.
Liễu Tuấn vội nói:
- Đó toàn là nhờ công chỉ bảo của tiên sinh, con chỉ nhớ kỹ lời dạy của tiên sinh, làm tốt công tác trong bổn phận.
- Ừ, tốt tốt, nghe nói con điều tới tỉnh D chủ trì công tác hả? Hôm trước ta đọc tin trên báo và quyết định bổ nhiệm.
- Đúng vậy thưa thầy.
Khương lão tiên sinh rất cảm khái, Liễu Tuấn hôm qua tới nhậm chức, hôm nay tới thăm ông, còn quy ngủ ngồi nghe giảng bài, giữ đúng lễ học trò, không hề tỏ thái độ lãnh đạo TW.
- Ha ha, tốt rồi, nhân dân tỉnh D có phúc rồi. Hay là nói với mọi người vài câu.
Liễu Tuấn lắc đầu nói:
- Tiên sinh, hôm nay con chuyên môn tới thăm tiên sinh. Nói chuyện thì miễn đi, nếu không lát nữa chẳng thể tán gẫu với tiên sinh cho thỏa được.
Thủ trưởng số một tỉnh ủy đột nhiên xuất hiện, nhà trường mà biết tin, chẳng phải vội chạy tới nghe chỉ thị, thế là muốn nói chuyện với tiên sinh sẽ thành hi vọng xa vời.
Điều này Khương lão tiên sinh rất hiều, mỉm cười gật đầu:
- Vậy được, chúng ta vè trò chuyện cho thoải mái.
Hai thày trò đối đáp, các sinh viên phía dưới ghé tài xì xầm bàn tán, không biết tên "Trình Giảo Kim nửa đường đánh ra" này là thần thánh phương nào được lão tiên sinh coi trọng như thế.
Tiên sinh kết thúc bài giảng, cùng Liễu Tuấn đi khỏi giảng đường, Hồ Hạo Nhiên và một vệ sĩ khác đi sát sau bảo vệ.
Lão phu tử và Liễu Tuấn vừa mới đi, trong giảng đường liền lớn tiếng nghị luận. Tính tò mò của sinh viên vốn rất cao, hôm nay xuất hiện một màn như trong phim, càng khiến mọi người bàn tán. May là Liễu Tuấn mới tới nhậm chức, các sinh viên mới lại không mấy quan tâm tới lãnh đạo cao tầng, nếu không bị mọi người nhận ra rồi.
…
Tiên sinh vẫn ở trong tiểu viện độc lập yên tĩnh trước kia. Về tới nhà, lão phu tử mới giới thiệu cho hai trợ thủ thân phận của Liễu Tuấn, cả hai há hốc mồm, nhìn Liễu Tuấn không nói lên lời.
Chuyện thật quá bất ngờ, bí thư tỉnh ủy tới ngay bên cạnh mà không biết chút nào.
Liễu Tuấn bắt tay hai sư đệ nói:
- Mọi người không cần câu nệ, hôm nay ở đây không có bí thư tỉnh ủy, chỉ có thầy giáo và học trò thôi.
Hai người đó rối rít gật đầu.
- Chỗ tiên sinh vẫn thanh tĩnh y như hai mươi năm trước, giống như tiên sinh, vẫn trẻ như thế.
Liễu Tuấn mỉm cười nói:
- Thật đáng mừng.
Khương lão tiên sinh cười sang sảng, lắc đầu nói:
- Liễu Tuấn à, con càng làm quan lớn, mồm miệng càng không thành thực. Thế này không tốt! Quan viên toàn tỉnh bị ảnh hưởng thì làm sao.
- Con nói thật lòng đó.
Khương tiên sinh cười ha hả mời khác vào nhà, lão tiên sinh vui vẻ phát từ tận đáy lòng. Khổng phu tử nói: Có bạn từ phương xa tới thì còn gì vui hơn? (Luận ngữ)
Sư đồ nhiều năm không gặp, huống chi Liễu Tuấn còn là học trò xuất sắc nhất của ông, điềm đạm bình tĩnh như Khương lão tiên sinh cũng không khỏi hết sức vui mừng.
Thì ra hôm nay giáo sư được hưởng trợ cấp đặc thù của Quốc vụ viện, Khương lão tiên sinh đích thân lên lớp.
Cơ hội này thực sự là hiếm có, rất nhiều sinh viên đều tới từ sớm, chiếm lấy vị trí có lợi ở giảng đường, để một lần được thấy phong thái của Khương lão tiên sinh. Thanh danh của ông trong giới học thuật thì không cần nói nữa. Hiếm có nhất là tiên sinh tuổi đã 80, mỗi học kỳ đều kiên trì lên lớp giảng hai buổi cho các sinh viên năm thứ nhất thứ hai. Phong phạm đại nho làm lớp hậu sinh vãn bối ngưỡng mộ vô hạn.
Khi Khương lão tiên sinh chậm rãi bước vào giảng đường, tiếng xì xào huyên nào tức thì yên tĩnh lại, lặng ngắt như tờ, mọi người ngưỡng mộ nhìn lão phu tử đi lên bục giảng.
Khương lão tiên sinh dung mạo vẫn gầy gò, lưng vẫn thẳng, tóc bạc phơ, da dẻ hồng hào, nhìn không ra người gia 80. Đó gọi là lòng dạ vô tư đất trời rộng mở.
Hai trợ thủ trẻ tuổi vội điều chỉnh mirophone, đặt một số tài liệu giảng dạy trên bục, chuẩn bị cho lão tiên sinh giảng bài.
- Đứng dậy.
Không biết là ai hô một tiếng, mấy trăm học sinh đồng loạt đứng dậy, khom mình với Khương lão tiên sinh.
- Chào thầy.
- Chào các trò.
Khương lão tiên sinh mỉm cười đáp lại, rồi đưa hai tay áp xuống.
Bất kể khi nào, khí độ lão phu tử vẫn ung dung nhàn nhã, mặt mang nụ cười nhẹ.
Kỳ thực với tuổi tác và danh vọng học thuật của lão phu tử, không cần vào giang đường lên lớp cho các sinh viên. Nhưng lão phu tử nghiêm khắc với việc học hành, kiên trì tinh thần "tiên học lễ, hậu học văn", chủ động đảm nhận nhiệm vụ lên lớp cho các sinh viên mới. Ở phương diện trường học, tất nhiên là mong còn chẳng được, các sinh viên thì vui sướng không thôi. Chẳng phải bất kỳ một sinh viên nào cũng có cơ hội nghe Khương tiên sinh giảng bài.
- Các trò, hôm nay trước khi giảng bài, trước tiên ta giải giải cho mọi người nghe, thế nào là "tinh thần học tập".
Khương lão tiên sinh chậm rãi nói, giọng nói vang vang truyền qua loa tới từng góc giảng đường, mỗi sinh viên đều nghe rõ ràng. Ông quay người viết lên trên bảng năm chữ lớn "luận tinh thần học tập".
Khương lão tiên sinh là nhà thư pháp nổi tiếng, chữ của ông trên thị trường cả trăm nghìn chẳng mua nổi một tấm, thường có tiền không có hàng. Nhất là mấy năm qua, trừ bạn bè thân thiết qua lại, lão tiên sinh không cầm bút viết nữa. Hoạt động mang tính thương nghiệp càng tuyệt đối không tham gia, mấy năm qua mặc bảo của lão tiên sinh truyền ra thị trường chỉ có một lần, đó là quyên góp cho quỹ từ thiện Hoa Hưng, được nhà doanh nghiệp mua với giá 880.000 toàn bộ quyên hết cho sự nghiệp từ thiện.
Năm chữ này vung tay lên một cái đã thành, công lực phi phàm.
Trong giảng đường vang lên tiếng tấm tắc nho nhỏ, là sinh viên chuyên nghành văn học cổ đại, cho dù mới vào trường không lâu, đa phần có kiến thức văn học, năng lực thưởng thức thư pháp tất nhiên sinh viên thường không thể sánh được.
- Thế nào là tinh thần học tập? Chính là nói làm học vấn quan trọng nhất là gì? Đó là hai chữ chuyên chú...
Đây là tác phong nhất quán của lão tiên tinh, nhất là khi giảng bài cho sinh viên mới, lão phu tử luôn dùng lời lẽ dễ hiệu, đem những đạo lý sâu sắc, diễn giảng bằng cách phong phú hóm hỉnh. Nghe qua rất tầm thường, nhưng phong độ ung dung đó trước tiên làm người ta thu hút. Hơn nữa thi thoảng lão phu tử nói ra một hai câu khiến người ta phải tỉnh ngộ, thể hiện kiến thức đại sư nho học, làm người ta tâm phục khẩu phục.
Lão phu tử dù sao tuổi đã cao, không thể lên lớp quá lâu, có điều tuyệt đối cũng không "ăn bớt giai đoạn", vẫn giảng đủ 40 phút.
Thấy thời gian đã sắp hết, một trợ thủ của lão phu tử đưa mắt ra hiệu với tiên sinh, nhắc nhở ông một chút. Thường thì những trợ thủ này cũng là học trò của tiên sinh, là tiên sĩ nghiên cứu sinh.
Khương lão tiên sinh gật đầu tỏ ý đã hiểu.
- Cuối cùng còn có một vấn đề, dạy học và trị quốc có điểm gì chung? Vấn đề này, ta nghĩ mời một vị ngồi đây trả lời... Anh bạn ngồi ở cuối cùng bên phải, mời cậu trả lời vấn đề này, được không?
Lão phu tử nhìn vào một người trẻ tuổi cao lớn ngồi ở góc cuối cùng, điểm danh.
Rất nhiều sinh viên cũng nhìn theo.
Người trẻ tuổi đó mặc trang phục thường nhật, lưng ưỡn thẳng, nhưng mọi người nhìn một cái biết y không phải là sinh viên. Gọi là trẻ tuổi là tương đối thôi, thế nào cũng phải trên ba mươi, khuôn mặt trầm ổn vô cùng.
Người trẻ tuổi cao lớn đó nghe lời đứng dậy, trước tiên khom mình chào lão tiên sinh, mỉm cười nói:
- Dạy học và trị quốc, cơ bản đều nhất trí, cơ bản cũng là hai chữ "chuyên chú".
Khương tiên sinh cười ha hả:
- Liễu Tuấn, quả nhiên là con.
Nam tử trẻ tuổi đó tất nhiên là Liễu Tuấn, học trò ruột trước kia của Khương lão tiên sinh rồi. Liễu Tuấn v tới tỉnh D, là muốn tới bái phỏng Khương tiên sinh, vừa nghéo nghe được hôm nay tiên sinh lên lớp dạy sinh viên mới, liền tới từ sớm, chiếm một vị trí trong giảng đường, lại một lần nữa nghe thầy giáo giảng bài.
Lẽo tiên sinh mới đầu không phát hiện ra Liễu Tuấn, về sau mới chủ ý tới. Gần đây chế độ tuyển sinh đại học có cải cách, một số người cao tuổi cũng có thể đi học, "sinh viên già" như Liễu Tuấn cũng không phải là không có. Hơn nữa Khương lão tiên sinh lên lớp, cho dù là nghiên cứu sinh khoa khác hay tin cũng tới nghe giảng.
Thời đại này, nếu là một hành động mang tính thương nghiệp, mời một giáo sư danh tiếng lên lớp thì vé cũng cực đắt, đừng nói tới giáo sư nổi danh toàn quốc như Khương tiên sinh. Được nghe ông giang bài miễn phí là cơ duyên chỉ có thể gặp không thể cầu.
Có điều lão phu tử cũng thật kiên nhẫn, khi sắp hết tiết học mới đưa ra câu hỏi này, điểm danh Liễu Tuấn trả lời.
- Tiên sinh mắt thật tốt, xa như thế vẫn nhìn rõ, đúng là làm học trò vui mừng.
Liễu Tuấn vừa nói vừa đi tới bục giảng, khom mình chào tiên sinh, rồi mới bắt tay ông.
Khương lão tiên sinh nhìn y thật kỹ, không ngừng gật đầu:
- Liễu Tuấn, chuyện của con ta đều nghe nói rồi, rất tốt, con làm rất tốt, thầy rất vui mừng.
Liễu Tuấn vội nói:
- Đó toàn là nhờ công chỉ bảo của tiên sinh, con chỉ nhớ kỹ lời dạy của tiên sinh, làm tốt công tác trong bổn phận.
- Ừ, tốt tốt, nghe nói con điều tới tỉnh D chủ trì công tác hả? Hôm trước ta đọc tin trên báo và quyết định bổ nhiệm.
- Đúng vậy thưa thầy.
Khương lão tiên sinh rất cảm khái, Liễu Tuấn hôm qua tới nhậm chức, hôm nay tới thăm ông, còn quy ngủ ngồi nghe giảng bài, giữ đúng lễ học trò, không hề tỏ thái độ lãnh đạo TW.
- Ha ha, tốt rồi, nhân dân tỉnh D có phúc rồi. Hay là nói với mọi người vài câu.
Liễu Tuấn lắc đầu nói:
- Tiên sinh, hôm nay con chuyên môn tới thăm tiên sinh. Nói chuyện thì miễn đi, nếu không lát nữa chẳng thể tán gẫu với tiên sinh cho thỏa được.
Thủ trưởng số một tỉnh ủy đột nhiên xuất hiện, nhà trường mà biết tin, chẳng phải vội chạy tới nghe chỉ thị, thế là muốn nói chuyện với tiên sinh sẽ thành hi vọng xa vời.
Điều này Khương lão tiên sinh rất hiều, mỉm cười gật đầu:
- Vậy được, chúng ta vè trò chuyện cho thoải mái.
Hai thày trò đối đáp, các sinh viên phía dưới ghé tài xì xầm bàn tán, không biết tên "Trình Giảo Kim nửa đường đánh ra" này là thần thánh phương nào được lão tiên sinh coi trọng như thế.
Tiên sinh kết thúc bài giảng, cùng Liễu Tuấn đi khỏi giảng đường, Hồ Hạo Nhiên và một vệ sĩ khác đi sát sau bảo vệ.
Lão phu tử và Liễu Tuấn vừa mới đi, trong giảng đường liền lớn tiếng nghị luận. Tính tò mò của sinh viên vốn rất cao, hôm nay xuất hiện một màn như trong phim, càng khiến mọi người bàn tán. May là Liễu Tuấn mới tới nhậm chức, các sinh viên mới lại không mấy quan tâm tới lãnh đạo cao tầng, nếu không bị mọi người nhận ra rồi.
…
Tiên sinh vẫn ở trong tiểu viện độc lập yên tĩnh trước kia. Về tới nhà, lão phu tử mới giới thiệu cho hai trợ thủ thân phận của Liễu Tuấn, cả hai há hốc mồm, nhìn Liễu Tuấn không nói lên lời.
Chuyện thật quá bất ngờ, bí thư tỉnh ủy tới ngay bên cạnh mà không biết chút nào.
Liễu Tuấn bắt tay hai sư đệ nói:
- Mọi người không cần câu nệ, hôm nay ở đây không có bí thư tỉnh ủy, chỉ có thầy giáo và học trò thôi.
Hai người đó rối rít gật đầu.
- Chỗ tiên sinh vẫn thanh tĩnh y như hai mươi năm trước, giống như tiên sinh, vẫn trẻ như thế.
Liễu Tuấn mỉm cười nói:
- Thật đáng mừng.
Khương lão tiên sinh cười sang sảng, lắc đầu nói:
- Liễu Tuấn à, con càng làm quan lớn, mồm miệng càng không thành thực. Thế này không tốt! Quan viên toàn tỉnh bị ảnh hưởng thì làm sao.
- Con nói thật lòng đó.
Khương tiên sinh cười ha hả mời khác vào nhà, lão tiên sinh vui vẻ phát từ tận đáy lòng. Khổng phu tử nói: Có bạn từ phương xa tới thì còn gì vui hơn? (Luận ngữ)
Sư đồ nhiều năm không gặp, huống chi Liễu Tuấn còn là học trò xuất sắc nhất của ông, điềm đạm bình tĩnh như Khương lão tiên sinh cũng không khỏi hết sức vui mừng.
Bình luận chương 1995
Chia sẻ cảm nhận về chương 1995 “Đi thăm thầy giáo”