Có chút xấu hổ
- Trò ngồi xuống đi.
Đợi cho tâm tình của Lý Long Cân an ổn trở lại, lúc này Trần Tĩnh Kỳ mới đưa mắt nhìn khắp lượt sáu học trò, thanh âm điềm đạm:
- Các trò muốn nghe ta kể chuyện chứ?
Đối với trẻ nhỏ, trong một buổi học còn gì thích cho bằng được nghe chính thầy mình kể chuyện. Thế là không ai bảo ai, trừ Hoàng tử Lý Long Cân vẫn bảo trì im lặng, năm vị hoàng tử, công chúa còn lại đều đồng thanh hô: "Dạ muốn!"
Hữu ý lại như vô tình, Trần Tĩnh Kỳ khẽ liếc xem gương mặt khả ái của tiểu công chúa Lý Long Tranh và cái bộ dáng cau có khó coi của Hoàng tử Lý Long Cân một chút, rồi mới bắt đầu kể:
- Thuở trước có một vị quan tri huyện tên gọi Chương Thanh, vốn xuất thân là người đọc sách, học vấn uyên thâm, rất mực liêm khiết. Chương Thanh đến huyện Sùng Đức đảm nhiệm chỉ có mấy năm, huyện đã trở nên an bình trật tự, dân chúng an cư lạc nghiệp, ban đêm không cần khóa cửa.
Lúc này, khắp huyện kế bên trộm án xảy ra liên tục, nhân tâm náo loạn. Bên trên có văn thư đưa xuống, điều ông sang huyện lân cận làm tri huyện, chỉnh đốn tình hình ở đó. Chương Thanh một mình đến huyện ấy nhậm chức, lập tức sử dụng các biện pháp nghiêm khắc kịp thời. Từ khi ông đến nhậm chức, đạo tặc liền im hơi lặng tiếng, không còn xảy ra vụ trộm nào nữa. Chương Thanh rất nhanh chóng chỉnh đốn cả huyện trở nên an bình, hòa hợp. Mấy tháng sau, ông đưa người nhà đến ở cùng...
Ba năm nhậm chức đã qua, Chương Thanh cùng gia quyến lên thuyền trở về quê. Dân chúng tự nguyện tụ tập tại bến để tiễn ông.
Buổi tối hôm đó, thuyền tạm dừng đỗ qua đêm tại một trấn nhỏ ở ranh giới của hai huyện. Sáng sớm ngày hôm sau, Chương Thanh đột nhiên phát hiện mười cái rương gỗ lớn đặt ở trong thuyền tất cả đều đã biến mất không còn dấu vết. Đó chính là toàn bộ gia sản của ông, ông không khỏi kinh hãi, há miệng trợn mắt: “Bọn đạo tặc to gan lớn mật, ta chưa rời khỏi huyện, chúng đã liền nổi dậy hoành hành, còn trộm cắp ngay trên đầu ta, thật sự là ghê gớm!"
Làm sao bây giờ? Chương Thanh suy nghĩ: "Đám đạo tặc này trộm được rồi, chắc hẳn đã xa chạy cao bay, biết bọn chúng ở đâu mà tìm, hỡi ôi, tự dằn lòng mà quên đi vậy." Nghĩ thế, Chương Thanh thở dài, bảo nhà thuyền rời bến.
Thuyền đi ba ngày, rốt cục đã về đến quê hương của ông một cách bình an. Ông nhìn phía xa xa, chỉ thấy trên bến chỉnh tề xếp đủ mười cái rương lớn, nhìn qua thật là quen thuộc, trông giống như mấy cái rương mà mình đã bị đánh cắp. Chương Thanh cảm thấy mười phần kỳ quái, vội vàng cập bến, nhanh chân nhảy lên bờ chạy tới mà xem. Quả nhiên là mấy cái rương của mình, thật là may mắn!
Chương Thanh vừa mừng vừa sợ, thấy trên rương có một phong thư, bèn mở ra xem, chỉ thấy trong thư nói rằng:
"Gửi Chương đại nhân:
Bọn tôi là một nhóm đạo tặc, vào thời ông nhậm chức, chúng tôi ái mộ thanh danh liêm khiết chính trực của ông, chưa bao giờ trộm cắp tại huyện mà ông cai quản. Nhưng là, lúc ông rời khỏi huyện có mang theo mười chiếc rương gỗ rất lớn, không khỏi khiến chúng tôi hoài nghi không rõ ông có phải là vị thanh quan như thế hay không. Cho nên, bọn tôi lấy trộm mấy cái rương gỗ, cũng là để cảnh báo cho ông thấy. Mở xem tất cả mấy cái rương gỗ, thấy tài sản của ông ngoài sách với sách ra, tất cả có chưa đến ba mươi hai lạng bạc. Mọi người thường nói: "Nhất nhâm thanh tri phủ, thập vạn tuyết hoa ngân" (Một viên tri phủ thanh liêm nhậm chức, cũng có được mười vạn ngân lượng). Ông làm huyện lệnh nhiều năm, nhưng vẫn nghèo như không. Thấy rõ ông đích thực là một vị quan thanh liêm, bách tính đã không nhìn lầm ông. Bọn tôi lúc trước đã mạo phạm nhiều, thật sự xin lỗi, đặc biệt xin trả lại những vật đã lấy trộm trước kia, mong được Đại nhân bao dung tha thứ."
Nguyên lai là như thế! Chương Thanh trong lòng cảm thán, không khỏi lẩm bẩm: “Thật là! Thực sự là đạo tặc cũng có đạo!”
Câu chuyện đã hết mà các học trò hãy còn miên man; trên mấy gương mặt non nớt, Trần Tĩnh Kỳ không khó để nhìn ra những điều nghi vấn. Cũng chẳng lạ, dù sao thì tuổi của chúng nào có lớn.
Như vậy, bài giảng của hắn đã trở nên vô ích rồi ư?
Nếu là vô ích thì Trần Tĩnh Kỳ hắn tổn hơi giảng dạy để làm gì? Hắn đâu phải tên ngốc thích làm chuyện dư thừa.
Theo quan điểm của hắn: Hôm nay không hiểu thì chí ít cũng đã biết, trong lòng đã có ấn tượng. Điều đó sẽ giúp ích rất nhiều trong việc định hình nhân cách của những đứa trẻ...
- Các trò.
Đợi khi tất cả sáu vị hoàng tử, công chúa đều đã tập trung chú ý, Trần Tĩnh Kỳ mới chính thức đưa ra lời kết luận:
- Tiêu chuẩn thiện ác phổ quát là từ nội tâm của con người, hễ phàm những ai vẫn còn tin Trời, tin Thần, thì cho dù họ làm việc xấu, trong thâm tâm vẫn có một thước đo chuẩn mực cho riêng mình. Những việc có liên quan đến vấn đề lương tâm, hoặc đối với người đại thiện, cùng với thanh quan, những đạo tặc có lương tri đều không dám xâm phạm. "Đức trọng quỷ thần kinh, trộm cũng có đạo", ý nghĩa chính là như vậy.
Rồi bảo:
- Làm người, không thể thiếu chính là đức hạnh. Dân đức hạnh, quan đức hạnh, quân vương lại càng phải đức hạnh. Từ xưa đến nay, phàm bậc minh quân thì đều không nghĩ làm vua là một đặc ân để mình hưởng thụ vinh hoa phú quý. Họ biết rằng đức hạnh của người quân tử liên quan đến đạo đức của Thiên Địa, liên quan đến đại sự quốc kế dân sinh. Người làm vua là để dẫn dắt, cho dân chúng cuộc sống âm no, thịnh vượng hơn. Vì thế họ đều kính trọng Trời Đất, tôn kính các bậc thánh hiền, biết thuận theo mệnh Trời, ham học sách thánh hiền, biết lấy chính đạo để trị nước, tự thấy trách nhiệm của người làm vua là chăm lo cho dân, thương dân như con. Để làm được điều đó, mọi hành động, suy nghĩ đều phải dựa trên chính đạo, không phải chỉ là lời nói suông...
Xoảng!
Thanh âm đổ vỡ đột ngột vang lên khiến Trần Tĩnh Kỳ khẽ giật mình. Hắn theo phản xạ đưa mắt ngó xem các học trò.
Ủa? Làm gì có đứa nào gây ra sự đổ vỡ. Bọn chúng cũng giống như hắn, thần tình ngơ ngác không hiểu chuyện gì vừa mới xảy ra.
Như vậy thanh âm đổ vỡ kia là từ đâu đưa tới?
Lẽ nào...
Trần Tĩnh Kỳ quay đầu lại, chăm chú nhìn bức tường.
Ánh mắt kia, Bình phi dĩ nhiên là không thể thấy được, dù vậy, nàng cũng đang rất khẩn trương tránh lui. Cảm giác giống như đi ăn trộm bất ngờ bị người ta bắt quả tang vậy.
Không sai. Tiếng đổ vỡ vừa rồi đích xác là do chính Lâm Thục Nhu nàng gây ra. Nàng mải mê nghe giảng, nhập tâm quá nên đã làm rơi bình trà xuống đất. Và điều đó khiến cho nàng cảm thấy có phần xấu hổ.
Chốc lát rồi thôi?
Da mặt của Lâm Thục Nhu nàng mỏng lắm. Mãi tận tới khi buổi học kết thúc mà trong lòng nàng hãy còn chưa yên. Lúc bắt gặp ánh mắt của Trần Tĩnh Kỳ, cảm giác xấu hổ kia lại lập tức ùa về.
- Tranh nhi, chúng ta về thôi.
Lâm Thục Nhu thấp giọng gọi, nhanh chóng nắm lấy bàn tay nhỏ bé của tiểu công chúa Lý Long Tranh dắt đi.
Lý Long Tranh nào có hiểu chi, chỉ biết quay đầu nhìn lại, rồi giơ cánh tay vẫy chào tạm biệt với Trần Tĩnh Kỳ.
Trần Tĩnh Kỳ đứng dõi mắt trông theo thân ảnh hai mẹ con đang ngày càng xa khuất, thầm nghi hoặc.
"Bình Phi hôm nay làm sao vậy nhỉ?"
Đợi cho tâm tình của Lý Long Cân an ổn trở lại, lúc này Trần Tĩnh Kỳ mới đưa mắt nhìn khắp lượt sáu học trò, thanh âm điềm đạm:
- Các trò muốn nghe ta kể chuyện chứ?
Đối với trẻ nhỏ, trong một buổi học còn gì thích cho bằng được nghe chính thầy mình kể chuyện. Thế là không ai bảo ai, trừ Hoàng tử Lý Long Cân vẫn bảo trì im lặng, năm vị hoàng tử, công chúa còn lại đều đồng thanh hô: "Dạ muốn!"
Hữu ý lại như vô tình, Trần Tĩnh Kỳ khẽ liếc xem gương mặt khả ái của tiểu công chúa Lý Long Tranh và cái bộ dáng cau có khó coi của Hoàng tử Lý Long Cân một chút, rồi mới bắt đầu kể:
- Thuở trước có một vị quan tri huyện tên gọi Chương Thanh, vốn xuất thân là người đọc sách, học vấn uyên thâm, rất mực liêm khiết. Chương Thanh đến huyện Sùng Đức đảm nhiệm chỉ có mấy năm, huyện đã trở nên an bình trật tự, dân chúng an cư lạc nghiệp, ban đêm không cần khóa cửa.
Lúc này, khắp huyện kế bên trộm án xảy ra liên tục, nhân tâm náo loạn. Bên trên có văn thư đưa xuống, điều ông sang huyện lân cận làm tri huyện, chỉnh đốn tình hình ở đó. Chương Thanh một mình đến huyện ấy nhậm chức, lập tức sử dụng các biện pháp nghiêm khắc kịp thời. Từ khi ông đến nhậm chức, đạo tặc liền im hơi lặng tiếng, không còn xảy ra vụ trộm nào nữa. Chương Thanh rất nhanh chóng chỉnh đốn cả huyện trở nên an bình, hòa hợp. Mấy tháng sau, ông đưa người nhà đến ở cùng...
Ba năm nhậm chức đã qua, Chương Thanh cùng gia quyến lên thuyền trở về quê. Dân chúng tự nguyện tụ tập tại bến để tiễn ông.
Buổi tối hôm đó, thuyền tạm dừng đỗ qua đêm tại một trấn nhỏ ở ranh giới của hai huyện. Sáng sớm ngày hôm sau, Chương Thanh đột nhiên phát hiện mười cái rương gỗ lớn đặt ở trong thuyền tất cả đều đã biến mất không còn dấu vết. Đó chính là toàn bộ gia sản của ông, ông không khỏi kinh hãi, há miệng trợn mắt: “Bọn đạo tặc to gan lớn mật, ta chưa rời khỏi huyện, chúng đã liền nổi dậy hoành hành, còn trộm cắp ngay trên đầu ta, thật sự là ghê gớm!"
Làm sao bây giờ? Chương Thanh suy nghĩ: "Đám đạo tặc này trộm được rồi, chắc hẳn đã xa chạy cao bay, biết bọn chúng ở đâu mà tìm, hỡi ôi, tự dằn lòng mà quên đi vậy." Nghĩ thế, Chương Thanh thở dài, bảo nhà thuyền rời bến.
Thuyền đi ba ngày, rốt cục đã về đến quê hương của ông một cách bình an. Ông nhìn phía xa xa, chỉ thấy trên bến chỉnh tề xếp đủ mười cái rương lớn, nhìn qua thật là quen thuộc, trông giống như mấy cái rương mà mình đã bị đánh cắp. Chương Thanh cảm thấy mười phần kỳ quái, vội vàng cập bến, nhanh chân nhảy lên bờ chạy tới mà xem. Quả nhiên là mấy cái rương của mình, thật là may mắn!
Chương Thanh vừa mừng vừa sợ, thấy trên rương có một phong thư, bèn mở ra xem, chỉ thấy trong thư nói rằng:
"Gửi Chương đại nhân:
Bọn tôi là một nhóm đạo tặc, vào thời ông nhậm chức, chúng tôi ái mộ thanh danh liêm khiết chính trực của ông, chưa bao giờ trộm cắp tại huyện mà ông cai quản. Nhưng là, lúc ông rời khỏi huyện có mang theo mười chiếc rương gỗ rất lớn, không khỏi khiến chúng tôi hoài nghi không rõ ông có phải là vị thanh quan như thế hay không. Cho nên, bọn tôi lấy trộm mấy cái rương gỗ, cũng là để cảnh báo cho ông thấy. Mở xem tất cả mấy cái rương gỗ, thấy tài sản của ông ngoài sách với sách ra, tất cả có chưa đến ba mươi hai lạng bạc. Mọi người thường nói: "Nhất nhâm thanh tri phủ, thập vạn tuyết hoa ngân" (Một viên tri phủ thanh liêm nhậm chức, cũng có được mười vạn ngân lượng). Ông làm huyện lệnh nhiều năm, nhưng vẫn nghèo như không. Thấy rõ ông đích thực là một vị quan thanh liêm, bách tính đã không nhìn lầm ông. Bọn tôi lúc trước đã mạo phạm nhiều, thật sự xin lỗi, đặc biệt xin trả lại những vật đã lấy trộm trước kia, mong được Đại nhân bao dung tha thứ."
Nguyên lai là như thế! Chương Thanh trong lòng cảm thán, không khỏi lẩm bẩm: “Thật là! Thực sự là đạo tặc cũng có đạo!”
Câu chuyện đã hết mà các học trò hãy còn miên man; trên mấy gương mặt non nớt, Trần Tĩnh Kỳ không khó để nhìn ra những điều nghi vấn. Cũng chẳng lạ, dù sao thì tuổi của chúng nào có lớn.
Như vậy, bài giảng của hắn đã trở nên vô ích rồi ư?
Nếu là vô ích thì Trần Tĩnh Kỳ hắn tổn hơi giảng dạy để làm gì? Hắn đâu phải tên ngốc thích làm chuyện dư thừa.
Theo quan điểm của hắn: Hôm nay không hiểu thì chí ít cũng đã biết, trong lòng đã có ấn tượng. Điều đó sẽ giúp ích rất nhiều trong việc định hình nhân cách của những đứa trẻ...
- Các trò.
Đợi khi tất cả sáu vị hoàng tử, công chúa đều đã tập trung chú ý, Trần Tĩnh Kỳ mới chính thức đưa ra lời kết luận:
- Tiêu chuẩn thiện ác phổ quát là từ nội tâm của con người, hễ phàm những ai vẫn còn tin Trời, tin Thần, thì cho dù họ làm việc xấu, trong thâm tâm vẫn có một thước đo chuẩn mực cho riêng mình. Những việc có liên quan đến vấn đề lương tâm, hoặc đối với người đại thiện, cùng với thanh quan, những đạo tặc có lương tri đều không dám xâm phạm. "Đức trọng quỷ thần kinh, trộm cũng có đạo", ý nghĩa chính là như vậy.
Rồi bảo:
- Làm người, không thể thiếu chính là đức hạnh. Dân đức hạnh, quan đức hạnh, quân vương lại càng phải đức hạnh. Từ xưa đến nay, phàm bậc minh quân thì đều không nghĩ làm vua là một đặc ân để mình hưởng thụ vinh hoa phú quý. Họ biết rằng đức hạnh của người quân tử liên quan đến đạo đức của Thiên Địa, liên quan đến đại sự quốc kế dân sinh. Người làm vua là để dẫn dắt, cho dân chúng cuộc sống âm no, thịnh vượng hơn. Vì thế họ đều kính trọng Trời Đất, tôn kính các bậc thánh hiền, biết thuận theo mệnh Trời, ham học sách thánh hiền, biết lấy chính đạo để trị nước, tự thấy trách nhiệm của người làm vua là chăm lo cho dân, thương dân như con. Để làm được điều đó, mọi hành động, suy nghĩ đều phải dựa trên chính đạo, không phải chỉ là lời nói suông...
Xoảng!
Thanh âm đổ vỡ đột ngột vang lên khiến Trần Tĩnh Kỳ khẽ giật mình. Hắn theo phản xạ đưa mắt ngó xem các học trò.
Ủa? Làm gì có đứa nào gây ra sự đổ vỡ. Bọn chúng cũng giống như hắn, thần tình ngơ ngác không hiểu chuyện gì vừa mới xảy ra.
Như vậy thanh âm đổ vỡ kia là từ đâu đưa tới?
Lẽ nào...
Trần Tĩnh Kỳ quay đầu lại, chăm chú nhìn bức tường.
Ánh mắt kia, Bình phi dĩ nhiên là không thể thấy được, dù vậy, nàng cũng đang rất khẩn trương tránh lui. Cảm giác giống như đi ăn trộm bất ngờ bị người ta bắt quả tang vậy.
Không sai. Tiếng đổ vỡ vừa rồi đích xác là do chính Lâm Thục Nhu nàng gây ra. Nàng mải mê nghe giảng, nhập tâm quá nên đã làm rơi bình trà xuống đất. Và điều đó khiến cho nàng cảm thấy có phần xấu hổ.
Chốc lát rồi thôi?
Da mặt của Lâm Thục Nhu nàng mỏng lắm. Mãi tận tới khi buổi học kết thúc mà trong lòng nàng hãy còn chưa yên. Lúc bắt gặp ánh mắt của Trần Tĩnh Kỳ, cảm giác xấu hổ kia lại lập tức ùa về.
- Tranh nhi, chúng ta về thôi.
Lâm Thục Nhu thấp giọng gọi, nhanh chóng nắm lấy bàn tay nhỏ bé của tiểu công chúa Lý Long Tranh dắt đi.
Lý Long Tranh nào có hiểu chi, chỉ biết quay đầu nhìn lại, rồi giơ cánh tay vẫy chào tạm biệt với Trần Tĩnh Kỳ.
Trần Tĩnh Kỳ đứng dõi mắt trông theo thân ảnh hai mẹ con đang ngày càng xa khuất, thầm nghi hoặc.
"Bình Phi hôm nay làm sao vậy nhỉ?"
Bình luận chương 189
Chia sẻ cảm nhận về chương 189 “Có chút xấu hổ”