Thần cản giết thần
Mặc dù Thẩm Mặc không nhận công, nhưng Cao Củng nhận ân tình này, chắp tay vái Thẩm Mặc.
Thẩm Mặc thở dài, đi qua đỡ ông ta lên, hai người đều hiểu nhau, không cần nói thêm gì nhiều, Thẩm Mặc mời Cao Củng ra là vì nước, nếu có chút lòng riêng tội gì đem tảng núi lớn chặn trước mặt.
Thẩm Mặc lên tiếng trước:
- Hi vọng Quản Trọng huynh, đừng làm Lão Bảo đệ thất vọng nhé.
*** Bảo Thúc Nha là người tiến cử Quản Trọng.
Thấy y đem nhà cải cách Quản Trọng so với mình, Cao Củng nổi lòng tri kỷ nói:
- Nay quốc sự nguy nan như tường sắp đổ, chính cần huynh đệ ta đồng tâm hiệp lực, để thành sự nghiệp vĩ đại chưa từng có.
Nhìn thấy vẻ chân thành của Cao Củng, Thẩm Mặc trịnh trọng gật đầu:
- Nguyện phò tá Tân Trịnh công thành đại nghiệp này.
Để thủ phụ nói ra lời "phò tá", dù là người không chịu phục ai như Cao Củng mặt cũng nóng lên:
- Hỗ trợ lẫn nhau mà thôi.
- Chim không đầu không bay được.
Thẩm Mặc lắc đầu:
- Để Tân Trịnh công làm chính, đệ làm phụ.
Cao Củng có thể thản nhiên mà nhận với bất kỳ ai, nhưng với Thẩm Mặc thì không dám, Thẩm Mặc nói lớn:
- Đệ đâu phải tác thành cho danh vọng của lão huynh, thuần túy là lo lắng cho quốc gia, vì sao đùn đẩy mãi, chẳng lẽ có lòng riêng?
Bị Thẩm Mặc nói thế, Cao Củng chắp tay nói:
- Vậy ta đành nhận.
- Nên như thế chứ.
Thẩm Mặc đứng dậy, vài Cao Củng thật sâu:
- Mong tấm lòng vì quốc gia triều đình của Tân Trịnh công vĩnh viễn không mất.
- Giang Nam...
Cao Củng cảm động hết sức, ông ta nhớ tới khi hai người ở Quốc tử giám, đã cùng ôm chí vì thiên hạ, mười năm sau thời khắc thực hiện cũng đã tới.
Hai người nắm chặt tay nhau, coi như kết minh, lúc này ai về chỗ nấy, thảo luận việc tiếp theo.
- Nay chuyện rối bung rối bét, không biết Giang Nam cho rằng nên bắt đầu từ đâu?
- Trước lập quyền uy, sau chỉnh đốn lề thói.
Thẩm Mặc trầm giọng nói:
- Phải làm tốt hai việc này mới nói tới cải cách cụ thể được, nếu không... Giống như đệ cải cách quân sự, Trương Thái Nhạc cải cách tài thuế, chỉ được nửa vời, làm người ta thất vọng.
- Đúng thế, ta cũng có suy nghĩ này, vậy phải làm sao?
- Lập quyền uy, ắt phải quét hết dư uy của kẻ trước.
Thẩm Mặc nhìn về phía trước, như muốn xuyên qua tường, thấy tương lai xa xôi:
- Lão huynh là lại bộ thượng thư...
Cao Củng hiểu ý gật đầu, trầm ngâm một lúc hỏi:
- Đệ thấy Triệu Trinh Cát thế nào.
- Người này lòng có tài tế thế, tâm có chí báo quốc, là người hết sức hiếm có.
Không ngờ Thẩm Mặc đánh giá Triệu Trinh Cát rất cao.
Nụ cười Cao Củng cứng lại, giọng trở nên nặng nề:
- Nói thế tức là không thể động vào ông ta?
- Phải động.
Thẩm Mặc bi ai nói:
- Trương Thái Nhạc nói đúng, lúc nguy nan thế này phải bớt tranh luận, trọng chiếu lệnh... Ài, để ông ta xuống địa phương làm quan lớn một vùng là chuyện lưỡng toàn kỳ mỹ.
Cao Củng gật đầu:
- Đúng thế.
Ấn tượng của Thẩm Mặc về Triệu Trinh Cát vẫn dừng ở lần tiễn Triệu lão phu tử nghỉ hưu, được tặng cuốn Mạnh Tử.
Thế nhưng sau khi nhập các lão Triệu lại như thành một con người khác, rất nhiều người nói ông ta nhìn thấy xếp phía trước toàn là hậu bối, cho nên tâm lý mất cân bằng.
Nhưng Thẩm Mặc biết, người này không nông cạn như thế, thứ ông ta thể hiện ra, chẳng qua chỉ là một loại thủ đoạn.
Là các lão tuổi cao nhất, nhưng vị trí xếp gần cuối, nếu cứ làm theo lệ thường thì e phải tới kiếp sau mới lên nắm quyền được, chỉ có ai cũng dám chọc, lúc nào cũng bày ra tư cách lão làng mới có quyền phát ngôn.
Triệu Trinh Cát có tài có lòng báo quốc là thực, nhưng ông ta đã trên 60 rồi, tư tưởng bảo thủ và cầu ổn định. Cùng Lý Xuân Phương, Trần Dĩ Cần đi theo con đường của Từ Giai, thành chướng ngại lớn nhất của cải cách.
Vì đuổi Từ Giai đi, Thẩm Mặc phải hi sinh rất nhiều, nhưng ngăn cản Cao Củng hạ thủ với ông ta, vì tán thưởng nhân phẩm của người này.
Đêm đó bàn kế xong, hôm sau Cao Củng liền về lại bộ nhậm chức, hôm đó là ngày 11 tháng 7 năm Long Khánh thứ hai, được hậu thế gọi là khởi điểm của cải cách ngàn đời...
Trước kia trọng điểm công tác của Từ Giai và Lý Xuân Phương chỉ là điều chỉnh chênh lệnh xã hội nghiêm trọng của Đại Minh, hóa giải một chút ít, nhưng không dám đụng vào "hiến pháp tổ tông", tất cả đều tuân thủ cái cũ, gặp phải vấn đề là đi đường vòng, không dám thăm dò cải cách toàn cục.
Nếu là Thẩm Mặc làm thủ phụ, chỉ e kết quả không chênh lệch là bao, ít nhất ở giai đoạn này, y chưa cho rằng tới lúc mình ra mặt.
May ưu điểm lớn nhất của y là biết đặt người thích hợp nhất vào một vị trí.
Cao Củng đúng là lại bộ thượng thư số một, ngày đầu tiên tới bộ, liền mở cuộc họp toàn thể ti quan, không hàn huyên, không rườm lời, lập tức vung ngay bảo kiếm trong tay lên.
Đầu tiên ông ta nghiêm khắc phê bình chế độ khảo sát nhân sự dùng trong hai trăm năm qua, ba năm khảo sát một lần, ba lần mới luận thăng giáng, mà năm 9 năm, có người chết, người đình ưu, sự cố v.v..v.. mà mất chức, có người thuận lợi thăng tiến liên tục, làm gì có chuyện ở nguyên vị trí chín năm đợi tam khảo? Mà cái gọi là khảo sát liền thành chỉ thăng không giáng.
Hoang đường hơn nữa, mỗi năm tới kỳ khảo sát, số lượng quan viên bị đánh trượt đều ngang nhau, Cao Củng chất vấn:
- Làm gì có chuyện cứ sáu năm số quan viên không hợp cách lại định sẵn như thế? Có thể thấy có kẻ muốn làm cẩu thả cho xong việc mà thôi.
Làm đám quan viên xấu hổ vô cùng.
Cao Củng trước nay không nể mặt kẻ thất chứng, chỉ ra:
- Dù là quan viên không hợp cách, lại bộ chẳng qua chỉ nói mập mờ lý do; còn kẻ đại gian đại ác thì làm như không biết, thậm chí là đảo lộn trắng đen, gọi là cao khiết. Loại khảo sát này chẳng qua là dung túng hổ lang, dìm chết cáo chuột hay kẻ không phục mà thôi.
Vì vậy Cao Củng nhấn mạnh làm nghiêm kỷ luật: Phàm là quan viên nhận lệnh mà không tới nhậm chức, tất cả miễn chức hạ cấp. Đối với quan tham ô bị tra ra bằng cứ, không cho phép phục chức; với quan viên bị khoa đạo đàn hặc với xác thực được chứng cứ mới xử trí; đối với quan viên lại bộ phạm pháp tội nặng thêm ba bậc. Yêu cầu ti quan lại bộ đem tất cả hồ sơ quan viên đóng thành sách, đồng thời phía dưới ghi chú rõ trước tiên làm gì, có xứng chức không, tránh dùng sai người. Đương nhiên quan viên đưa ra đánh giá phải chịu trách nhiệm, một khi dùng sai người phải bị trừng phạt v..v..v..
Hội nghị còn chưa kết thúc, tiếng than vãn đã nổi lên khắp nơi. Lại bộ là nơi quyền lực lớn nhất, béo bở nhất, rất nhiều quan viên dựa vào quyền lực nhân sự trong tay, thi ân với người khác kiếm chác. Nếu làm như Cao Củng, còn đắc tội hơn cả Đô sát viện, nghĩ tới thành nha môn thanh bạch lại còn đắc tội với khắp nơi, đám quan viên nghĩ, còn cho người ta sống nữa không?
Vì thế có một tên lang trung lấy dũng khí nói:
- Bộ đường, trước kia đâu có quy củ này.
Cao Củng liếc xéo hắn:
- Ngươi mới tới phải không?
Lang trung kia ngớ người:
- Vâng, hạ quan ở tỉnh, mãi tới nắm ngoái mới điều đến bộ.
- Chẳng trách.
Cao Củng vỗ vai hắn:
- Năm xưa ta còn là thị lang, liền nói tiền nhiệm của ngươi một câu, hiện giờ ngươi nghe kỹ, ta chỉ nói một lần.
Người kia liền bày ra vẻ rửa tai lắng nghe, Cao Củng trầm giọng nói:
- Nhớ kỹ, sau khi ta tới, là có quy củ này.
Nói xong mặc cho thị lang kia há hốc mồm, sải bước đi khỏi hội đường.
Muốn làm tốt việc gì, thì phải có công cụ làm việc trước.
Mà công cụ trong tay Cao Củng, là lại bộ, cho nên trước khi chỉnh đốn các nha môn khác, ông ta phải chỉnh lại bộ một lượt.
Đầu tiên, nghe nói ông ta muốn khảo sát trong bộ, đám quan viên tuy lo nhưng vẫn nghĩ, chẳng qua tân quan thượng nhiệm nên mới nhiệt vậy thôi, chẳng lẽ Ca Rậm Râu dám đuổi toàn bộ bọn ta sao, vậy ai làm việc cho ông?
(thiếu phần 2 của chương này)
Đúng thế, về điểm này y không nói thực với đại gia tộc, đại quan ở đông nam. Những người đó chỉ có được tin tức là, Cao Củng là lá chắn dư luận, đao khai sơn diệt trừ đối thủ của Thẩm các lão, là loại dùng xong rồi vứt.
Song đó chỉ là cái cớ Thẩm Mặc mà thôi, nếu y cần một cái lá chắn, cần một thanh đao, hiện giờ chẳng biết có bao nhiều người sẽ sẵn sàng ra sức vì y, cần gì thả Cao Rậm Râu căn bản không chịu khống chế, không khéo cắn trả ra?
Mục đích của Thẩm Mặc chỉ có một, là dùng người làm việc mình không làm nổi, vạn sự khởi đầu nan, khó nhất là khởi đầu, chỉ có Cao Củng là có thể khởi đầu được.
- Thấy Thẩm Mặc có chút xuất thần, Cao Củng chỉ nghĩ y lo lắng về hậu quả của sự kiện này, nói nhỏ:
- Chuyện phía sau ta tự có chủ chương, lão đệ không phải lo.
Thẩm Mặc tỉnh lại, hỏi:
- Có cần đệ giúp gì không?
Cao Củng nghĩ một lúc rồi nói:
- Ta biết trong tay đệ có một đám thanh niên tài tuấn, có thể tiến cử mười mấy người qua không?
Thẩm Mặc cười khổ:
- Huynh chắc đó là tài tuấn chứ không phải củ cái?
- Lão đệ không cần lo ta sẽ cả nghĩ.
Cao Củng tuy không thèm vòng vo, nhưng ông ta có đôi mắt lửa ngươi vàng, có thể nhìn thấu bản chất sự việc:
- Cao Củng ta lấy nhân phẩm đảm bảo, tuyệt đối không phải vì do đệ tiến cử mà đưa vào danh sách khác! Tiến cử người hiền không tị hiềm thân nhân, Giang Nam đừng chối từ nữa.
- Huynh cũng đừng hiểu lầm.
Thẩm Mặc chỉ còn biết cười khổ.
- Đệ không có tâm tư lấy công cụ triều đình dùng vào việc riêng, chỉ là bọn chúng còn quá trẻ, ai hơn ai kém còn chưa nhìn ra, có lẽ trưởng thành theo tự nhiên sẽ tốt cho bọn chúng hơn.
- Giang Nam, thời gian không đợi ta.
Cao Củng mặt đầy nhiệt thành:
- Hiện giờ cần lượng máu tươi mới, phá vỡ cục diện suy đồi, mới làm triều đình sống lại. Đệ không cho bọn chúng cơ hội, làm sao biết bọn chúng có được hay không?
Xem ra Cao Củng đã thất vọng tột độ với đội ngũ quan liệu hiện tại rồi.
Thẩm Mặc đau đầu lắm, nhưng hiện giờ Cao Củng mới nhậm chức, sĩ khí chỉ được lên không được xuống, nên dù không thiếu lo lắng, y vẫn gật đầu:
- Đệ sẽ cho huynh danh sách.
- Quá tốt.
Cao Củng hài lòng vỗ tay, thấy sắp tới thiêm áp phòng, nói:
- Phải rồi, lần trước chẳng phải đệ bảo muốn thương lượng với ta vài việc sao? Chọn ngày không bằng gặp ngày, hôm nay luôn đi.
- Cũng được.
Hai người đi vào thiêm áp phòng, đóng cửa lại thương lượng.
Thẩm Mặc muốn nói với Cao Củng ba việc, kỳ thực không phải mới mẻ gì, mà y ấp ủ lâu rồi, cũng đã thử đề xuất, nhưng không được Từ Giai coi trọng.
Thứ nhất lac huyện cải cách Quốc tử giám mà y đã từng nhắc tới ở Nam Kinh.
Chế độ Quốc tử giám nếu như được chấp hành quán triệt nghiêm khắc, sẽ bồi dưỡng ra rất nhiều nhân tài trị quốc, quốc gia lo gì không có người để dùng? Thực ra năng lực hành chính của Đại Minh là tốt nhất, là thời kỳ quốc gia cường thịnh nhất, chính là nhờ giai đoạn giáo dục chấp hành tốt.
Thế nhưng cùng với quốc lực Đại Minh suy giảm, vì bù đắp thiếu hụt tài chính, cho phép đại hộ "quyên hiến nhập giám", khiến số giám sinh tăng vọt, chất lượng tụt giảm.
Triều đình cũng không gánh vác nổi chi phí giáo dục đắt đỏ, nên giảm tiêu chuẩn tốt nghiệp, rút gọn thời gian học tập...
Điều này làm địa vị Giám sinh mất hẳn, không thể so được với quan viên xuất thân chính đồ, từ quốc tử giám đi ra, cùng lắm chỉ làm tới được tri huyện là quá lắm, hoặc vào nha môn chim chẳng buồn ỉa như Hồng Lư tự, Thái phó tự, không hề có tiền đồ.
Kết quả giám sinh ngày càng nản chí, thậm chí xuất hiện chuyện con cháu đại hộ thuê người lên lớp hộ, khảo hạch càng chỉ còn hình thức, khiến Quốc tử giám chỉ còn lại trên danh nghĩa, hoàn toàn đi nược lại mong muốn ban đầu của thái tổ.
Cải cách Quốc tử giám, khiến nó khôi phục lại tác dụng Thẩm Mặc khi còn làm ti nghiệp Quốc tử giám đã đề xuất với tế tửu Cao Củng, cũng từng tham khảo với Trương Cư Chính, cả hai đều cho rằng, suy nghĩ của y có ý nghĩa phi phàm, cũng có khả năng thành hiện thực...
Trước tiên Quốc tử giám có pháp độ tổ tông bảo vệ, chỉ cần nắm được quyền là có thể thi hành, không ai dám công khai phản đối, cần vượt qua được vài năm đầu, đợi giám sinh có được thành tích, sẽ thành pháp điển vạn đời không đổi.
Đồng thời, nhờ phúc của Chu Nguyên Chương, nhân số quan lại của Đại Minh là ít nhất trong các triều đại, không hề tồn tại vấn đề biên chế phình to, thậm chí các nha môn TW, phủ huyện địa phương thiếu người nghiêm trọng.
Nếu dưới tiền đề không gia tăng số người vượt qua khoa cử, lại cung cấp đủ giám sinh ưu tú cho các chức vị trống, sẽ không bị đội ngũ quan lại phản đối.
Thế nhưng khi đó cả ba người cho rằng, muốn làm được việc này, phải thỏa mãn ba tiền đề:
Thứ nhất, phải nắm được quyền lực quốc gia, ít nhất phải có quyền định đoạt trong nội các.
Thứ hai, phải tiến hành cải cách lề thói, ít nhất khi giám sinh mới thứ nhất hoàn thành học tập, có đủ quan chức cung cấp, hình thành vòng tuần hoàn tốt.
Thứ ba, ngăn chặn quyên giám, điểm này không chỉ ba người mà triều đình cũng sớm hình thành nhận thức chung, muốn đề cao chất lương và địa vị của giám sinh.
Thấy Thẩm Mặc nói lưu loạt tự tin, thi thoảng còn biểu hiện sự hưng phấn khác hẳn thường ngày, Cao Củng vuốt râu cười:
- Nói như thế là lão đệ cho rằng thời cơ đã chín muồi?
- Đúng vậy.
Thẩm Mặc gật đầu:
- Chuyện này cần lại bộ, lễ bộ, Quốc tử giám chung vai phối hợp mới được. Chỗ Từ Vị và Cao Nghi, đệ đã trao đổi, đều không có vấn đề, chỉ cần huynh toàn lực ủng hộ là có thể làm.
- Được.
Cao Củng vỗ bàn nói:
- Vậy cùng mở cuộc họp, thảo luận chi tiết, để mau chóng triển khai.
- Đệ đang muốn thế đây, chuyện thứ hai là cải cách nhân sự binh bộ mà chúng ta từng thảo luận.
- Ừm...
Cao củng lấy ra mấy bản tấu trên bàn:
- Có phải mấy cái này không?
Thẩm Mặc lấy một bản lên xem, gật đầu nói:
- Chính nó, thì ra huynh đi trước một bước, viết thành tấu sớ rồi.
- Ha ha, toàn là trên đường đi rảnh rỗi viết bừa.
Cao Củng có chút tự hào nói:
- Đệ xem xem có cần bổ xung gì không?
Thẩm Mặc gật đầu, đọc xem, thấy nội dung trung tâm mấy bản tấu này có ba phương diện.
Thứ nhất, xét thực tế biên quan hơn trăm năm qua nhiều chuyện, trong thiếu quan viên hiểu tình hình, ngoài thiếu tướng soái đủ tài, mà bộ thần cùng biên soái qua lại có khoảng cách, cho nên xin trong binh bộ tăng thêm hai thị lang, thỏa mãn nhu cầu phòng vụ.
Phương án này là một sáng tạo, thị lang tăng thêm vừa có thể nhậm chức trong bộ, lại có thể tùy thời lấy tư cách thị lang làm tổng đốc biên phỏng. Cơ chế này khiến thượng thư và tổng đốc liên kết và phối hợp chặt chẽ hơn, hạn chế tình trạng bộ thần và tổng dốc mỗi người làm một phách trước kia.
Phương diện thứ hai là kiến nghị chuyên nghiệp hóa quân sự và quan văn.
Ở các địa phương, đốc phủ to hơn tổng binh, cho nên đốc phủ là trưởng quan tối cao, nhưng đốc phủ không nghiên cứu chuyên môn quân sự, Cao Củng và Thẩm Mặc cho rằng, dùng người như thế khiếm khuyết quá lớn, kiến nghị chuyên dụng.
Vì thế tấu sớ nói "chuyện binh là chuyện chuyên môn, không phải ai cũng có thể làm..."
Nói thẳng ra là đối với các cấp quan lại của binh bộ phải tuyển dụng chuyên môn, hơn nữa lại lưu dùng lâu dài, không điều qua bộ phận khác, để tiện bồi dưỡng nhân tài quân sự chuyên môn...
Phương diện thứ ba là đối với văn võ biên cương, tuyển chọn phải nghiêm, phạt phải nặng, ưu đãi cũng phải đặc biệt.
Thời đó, những nhân vật xuất thân bất chính, hoặc phạm tội, hoặc là không thể an bài trong nội địa là đầy ra biên cương nhậm chức. Kết quả đương nhiên là những người đó chẳng tâm tư nào chú ý đến chuyện nhung chính.
Phương án chỉnh đốn là tuyển quan tùy vùng, biên cương là vùng xa xôi, nhưng là cánh cửa quốc gia, quản lý tốt hay không, sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới an nguy quốc gia.
Vì thế nên chọn người kiêm võ sự, tuổi trẻ tinh tráng, có hào khí. Bỏ đi cái tệ đoan coi biên cương là nơi lưu đầy.
Tiếp đó thưởng phạt phải công minh, lấy hiệu quả quản lý làm tiêu chuẩn, không thể chỉ bằng tư lịch xuất thân. Nếu thành tích nổi bật, quân công trác tuyệt, thăng tiến sớm hơn quan viên nội địa, thậm chí phá cách đề bạt; nếu đùn đẩy trách nhiệm, làm lỡ quân cơ, nhẹ thì giáng cấp nặng thì lấy quân pháp ra trị.
Phương sách trọng thưởng phạt này sẽ khích lệ tướng tá biên quan chăm chỉ chính sự, ra sức chiến đấu; đem so với trước kia công tội không phân, thưởng phạt không rõ, không quan tâm tới binh sĩ vất vả, đương nhiên là một tiến bộ lớn, sẽ thấy hiểu quả tức thì.
Cao Củng uống cạn nước trong bình trà, vừa định nói thì thấy Thẩm Mặc lắc đầu mặt đầy tiếc nuối, không khỏi lo lắng hỏi:
- Sao thế, có gì không ổn à?
Cao Túc Khanh hết sức khâm phục thanh niên trẻ hơn mình tới 24 tuổi này, vì ông ta cảm nhận được đối phương nhìn vấn đề còn toàn diện sâu sắc, nắm phương hướng lớn còn chuẩn hơn mình.
Thẩm Mặc biết phải để Cao Củng kiêng kỵ và khâm phục mình, nếu không ông ta sẽ chẳng thèm quan tâm ý kiến của mình, coi mình như tay sai... Cùng lắm chỉ là tay sai cao cấp.
Thấy Cao Củng khẩn trương nhìn mình, Thẩm Mặc cười:
- Đừng hiểu lầm, đệ chỉ đang cảm thán, nếu lão huynh là thủ phụ thì tốt rồi, chuyện "võ chức tỉ thí" sẽ được thi hành triệt để.
Cú vỗ mông khéo léo quả nhiên làm Cao Củng sướng rơn, cười khà khà:
- Chuyện đó của lão đệ ta ở quê nhà đã nghiên cứu qua rồi, đúng là khả thi. Mặc dù ta không phải thủ phụ, nhưng không có nghĩa là ta không giúp được đệ.
- Ồ, huynh nói ra xem nào?
Thẩm Mặc lên tinh thần.
- Ta chuẩn bị lấy danh nghĩa lại bộ, thi hành "khảo hạch pháp", yêu cầu lục bộ TW tới các cấp địa phương, phải làm xong đúng kỳ hạn nộp lên...
Cao Củng hể hả nói:
- Chỉ cần đem số lượng và chất lượng khảo sinh võ chức vào trong tiêu chuẩn khảo hạch, lo gì bọn họ không tận lực mà làm.
Thẩm Mặc cười phá lên:
- Chỉ là làm như thế chẳng biết có bao nhiêu người chửi sau lưng huynh!
- Chỉ cần có thể cản được cơn sóng dữ, kéo dài quốc độ, ta quan tâm làm gì mấy tiếng chửi.
- Hay.
Bị hào tình của Cao Củng cảm nhiễm, Thẩm Mặc vỗ tay khen:
- Đúng là "bình sinh không biết Cao Tân Trịnh, há dám xưng kẻ hào kiệt?", đúng là thông khoái.
- Quá khen rồi.
Cao Củng cũng cười vui vẻ:
- Ta lại nghe người ta nói, sống không cần phong vạn hộ hầu, nhưng nguyện được biết Thẩm Thiệu Hưng.
- Được rồi, chứng ta đừng thổi phòng nhau nữa.
Thẩm Mặc cười khổ:
- Ý tưởng này tuy mỹ hảo, nhưng muốn biến thành hiện thực không biết còn bao khó khăn. Cái gì chưa nói chỉ "khảo hạch pháp " này của huynh đã đắc tội với ối người rồi.
- Cải cách vốn là việc đập bát cơm của kẻ khác mà, sao không đắc tội được. Ta chẳng sợ, thiên hạ này chẳng thiếu kẻ đợi được làm quan, kẻ nào không nghe lời thay kẻ đó, tưởng thiếu bọn chúng là không xong sao?
- Không thể quá gấp.
Thẩm Mặc cau mày:
- Nếu không cản trở ngày càng lớn, dù sao chỉ cần làm được việc không phải là khoe khoang sức mạnh của mình.
Đó là lời phê bình uyển chuyển của Thẩm Mặc về chuyện ngày hôm nay.
Trên đời chỉ có Thẩm Mặc nói chuyện với Cao củng như thế mà không bị ông ta khó chịu... Đương nhiên Long Khánh cũng có thể, nhưng hắn tuyệt đối không phê bình sư phụ của mình.
Cao Củng nghe thế im lặng chốc lát, sau đó nói:
- Cái nhìn của ta lại hoàn toàn ngược lại, phải dùng thế sấm sét, thứa lúc bọn chúng chưa kịp phản ứng làm xong việc. Như thế mới nắm được quyền chủ động.
Nói rồi lo lắng nhìn Thẩm Mặc, ông ta biết cải cách muốn thành công không thể thiếu sự ủng hộ của y.
Thẩm Mặc nghe vậy mỉm cười:
- Được, nghe huynh hết.
Thấy y đồng ý thống khoái như thế, Cao Củng yên tâm hẳn.
Hai người tiếp tục thương lượng vài câu, biết Cao Củng đang bận chuyện trong bộ, Thẩm Mặc đứng dậy cáo từ, Cao Củng đưa y ra ngoài, thấy Lục Quang Tổ đang đợi ở hành lang, hỏi nhỏ:
- Nghe nói đệ và hắn quan hệ cũng được.
- Huynh bảo không phân biệt đối xử cơ mà.
Thẩm Mặc không phủ nhận, ở chỗ Cao Củng phủ nhận là giả dối.
- Kha kha, đệ hiểu lầm rồi, ta chỉ muốn làm rõ, ai có thể dùng được mà thôi.
- Dùng đi, hắn là tài năng hiếm có, ắt có thể giúp được huynh một tay.
- Ừ.
Cao Củng gật đầu, tiễn y rời nha môn.
Cao Củng thay tẩy lại bộ, không hề bất ngờ khơi lên cơn sóng lớn, dư luận chửi ông ta hẹp hòi, độc tài, ngang ngược. Thế nhưng mọi người nhiều lắm cũng chỉ thầm nghiến răng nghiến lợi, cùng lắm chửi lén sau lưng, chẳng ai dám chỉ trích trước mặt, càng không dám dâng thư đàn hặc, ai mà dám vuốt râu hổ?
Cao Củng vốn chuẩn bị sẵn sàng đón đợi một cuộc phản kích lớn, ai ngờ ngoại trừ thi thoảng nghe mấy câu chửi ra thì chẳng ai dám đối đầu với mình, thầm nghĩ:" Khà khà sợ rồi chứ gì?"
Sau khi rửa sạch lại bộ từ trên xuống dưới, Cao Củng đem một nửa vị trí trống đổi thành người của mình, một nửa là tiểu thanh niên Thẩm Mặc cung cấp.
Thấy không ai dám mạo hiểm chọc giận Cao Củng, đám bất mãn còn lại đành cụp đuôi xuống, làm việc cho ông ta.
Ổn định hậu phương lớn xong, Cao Củng không vội đem tấu chương mà ông ta và Thẩm Mặc soạn sẵn tung ra, mà khiêu chiến với bóng dáng bao phủ cả kinh thành kia...
Ông ta biết rõ, phương án của mình và Thẩm Mặc cho dù có tốt đến đâu, đề xuất ra với dám ngoan cố bảo thủ kia cũng chẳng ăn thua gì.
Vì Từ Giai tuy đã đi, nhưng trong triều vẫn còn nền móng của mình, tuyệt đại bộ phận vẫn phụng hành chính sách của Từ Giai.
Uy vọng Từ Giai gây dựng lên 20 năm, sức ảnh hưởng kh*ng b* của ông ta đủ để kẻ muốn làm trái ý ông ta không thể thi triển được.
Muốn cải cách, trước tiên phải triệt để đuổi bóng dáng lão già này ra khỏi kinh thành.
Đang vất vả tìm kiếm cơ hội thì cơ hội đã dâng ngay tới trước mặt.
Buổi chiều ngày hôm đó, Cao Củng như thường lệ từ nội các về lại bộ, hôm nay trực ban là Lục Quang Tổ, vội đem công văn buổi sáng, đem cho vị tổ tông này thẩm duyệt..
Khác với Dương Bác chuyện lớn không hồ đồ, chuyện nhỏ tùy tiện, thì Cao Củng cực kỳ hà khắc, chuyện lớn, chuyện nhỏ đều yêu cầu làm thật chính xác, không có chút sai sót nào, nếu không bất kể có là thị lang hay lang trung đảm bảo sẽ bị chửi cho thối mặt, làm ngươi hối hận đã bước vào sĩ đồ.
Chỉ trong chưa tới hai tháng, Lục Quang Tổ đã bị chửi ba lần, mặc dù đây là kỷ lục bị chửi ít nhất rồi, nhưng với Lục thị lang mà nói đây tuyệt đối không phải chuyện đáng khoe khoang.
Cho nên sau khi dâng lên số công văn kia, Lục Quang Tổ tuy làm bộ bình tĩnh đứng trước bàn, nhưng chuẩn bị sẵn sàng lấy nước bọt rửa mặt.
Cao Củng xem rất chăm chú, thiêm áp phòng cực kỳ yên tĩnh, mỗi lần Cao bộ đường cau mày là tim hắn lại run lên.
Sợ cái gì cái đó tới, khi Cao Củng xem tới một bản tấu, sắc mặt vốn bình thường liền tối lại, nhưng nhịn không lên tiếng, tiếp tục đọc. Nhưng khi đọc bản tấu tiếp theo cũng thế thì quẳng ngay sang một bên:
- Về sau thỉnh cầu kiểu này không phê chuẩn.
Lục Quang Tổ vội xem phong bì, biết ngay nội dung, thì ra là đám Đường Xu, Vương Tuân quan viên từ triều Gia Tĩnh, dâng tấu xin ấm ân...
Cả hai đều là quan viên được hồi phục nhờ Gia Tĩnh di chiếu, theo thông lệ trước đó, dâng thư lại bộ xin ấm quan. Tấu sớ như vậy từ khi di chiếu ban ra gửi tới không dứt, nhiều quan viên được xá miễn nhưng không trong danh sách được an ủi, giương cao di chiếu, hoạt động khắp nơi, ý đồ quay lại.
Mọi người đều biết Từ Giai hết sức coi trọng việc này, cho nên chẳng ai dám chuốc phiền phức vào thân, trừ hạng đại gian đại ác, tất cả thỉnh cầu đều được phê.
Thẩm Mặc thở dài, đi qua đỡ ông ta lên, hai người đều hiểu nhau, không cần nói thêm gì nhiều, Thẩm Mặc mời Cao Củng ra là vì nước, nếu có chút lòng riêng tội gì đem tảng núi lớn chặn trước mặt.
Thẩm Mặc lên tiếng trước:
- Hi vọng Quản Trọng huynh, đừng làm Lão Bảo đệ thất vọng nhé.
*** Bảo Thúc Nha là người tiến cử Quản Trọng.
Thấy y đem nhà cải cách Quản Trọng so với mình, Cao Củng nổi lòng tri kỷ nói:
- Nay quốc sự nguy nan như tường sắp đổ, chính cần huynh đệ ta đồng tâm hiệp lực, để thành sự nghiệp vĩ đại chưa từng có.
Nhìn thấy vẻ chân thành của Cao Củng, Thẩm Mặc trịnh trọng gật đầu:
- Nguyện phò tá Tân Trịnh công thành đại nghiệp này.
Để thủ phụ nói ra lời "phò tá", dù là người không chịu phục ai như Cao Củng mặt cũng nóng lên:
- Hỗ trợ lẫn nhau mà thôi.
- Chim không đầu không bay được.
Thẩm Mặc lắc đầu:
- Để Tân Trịnh công làm chính, đệ làm phụ.
Cao Củng có thể thản nhiên mà nhận với bất kỳ ai, nhưng với Thẩm Mặc thì không dám, Thẩm Mặc nói lớn:
- Đệ đâu phải tác thành cho danh vọng của lão huynh, thuần túy là lo lắng cho quốc gia, vì sao đùn đẩy mãi, chẳng lẽ có lòng riêng?
Bị Thẩm Mặc nói thế, Cao Củng chắp tay nói:
- Vậy ta đành nhận.
- Nên như thế chứ.
Thẩm Mặc đứng dậy, vài Cao Củng thật sâu:
- Mong tấm lòng vì quốc gia triều đình của Tân Trịnh công vĩnh viễn không mất.
- Giang Nam...
Cao Củng cảm động hết sức, ông ta nhớ tới khi hai người ở Quốc tử giám, đã cùng ôm chí vì thiên hạ, mười năm sau thời khắc thực hiện cũng đã tới.
Hai người nắm chặt tay nhau, coi như kết minh, lúc này ai về chỗ nấy, thảo luận việc tiếp theo.
- Nay chuyện rối bung rối bét, không biết Giang Nam cho rằng nên bắt đầu từ đâu?
- Trước lập quyền uy, sau chỉnh đốn lề thói.
Thẩm Mặc trầm giọng nói:
- Phải làm tốt hai việc này mới nói tới cải cách cụ thể được, nếu không... Giống như đệ cải cách quân sự, Trương Thái Nhạc cải cách tài thuế, chỉ được nửa vời, làm người ta thất vọng.
- Đúng thế, ta cũng có suy nghĩ này, vậy phải làm sao?
- Lập quyền uy, ắt phải quét hết dư uy của kẻ trước.
Thẩm Mặc nhìn về phía trước, như muốn xuyên qua tường, thấy tương lai xa xôi:
- Lão huynh là lại bộ thượng thư...
Cao Củng hiểu ý gật đầu, trầm ngâm một lúc hỏi:
- Đệ thấy Triệu Trinh Cát thế nào.
- Người này lòng có tài tế thế, tâm có chí báo quốc, là người hết sức hiếm có.
Không ngờ Thẩm Mặc đánh giá Triệu Trinh Cát rất cao.
Nụ cười Cao Củng cứng lại, giọng trở nên nặng nề:
- Nói thế tức là không thể động vào ông ta?
- Phải động.
Thẩm Mặc bi ai nói:
- Trương Thái Nhạc nói đúng, lúc nguy nan thế này phải bớt tranh luận, trọng chiếu lệnh... Ài, để ông ta xuống địa phương làm quan lớn một vùng là chuyện lưỡng toàn kỳ mỹ.
Cao Củng gật đầu:
- Đúng thế.
Ấn tượng của Thẩm Mặc về Triệu Trinh Cát vẫn dừng ở lần tiễn Triệu lão phu tử nghỉ hưu, được tặng cuốn Mạnh Tử.
Thế nhưng sau khi nhập các lão Triệu lại như thành một con người khác, rất nhiều người nói ông ta nhìn thấy xếp phía trước toàn là hậu bối, cho nên tâm lý mất cân bằng.
Nhưng Thẩm Mặc biết, người này không nông cạn như thế, thứ ông ta thể hiện ra, chẳng qua chỉ là một loại thủ đoạn.
Là các lão tuổi cao nhất, nhưng vị trí xếp gần cuối, nếu cứ làm theo lệ thường thì e phải tới kiếp sau mới lên nắm quyền được, chỉ có ai cũng dám chọc, lúc nào cũng bày ra tư cách lão làng mới có quyền phát ngôn.
Triệu Trinh Cát có tài có lòng báo quốc là thực, nhưng ông ta đã trên 60 rồi, tư tưởng bảo thủ và cầu ổn định. Cùng Lý Xuân Phương, Trần Dĩ Cần đi theo con đường của Từ Giai, thành chướng ngại lớn nhất của cải cách.
Vì đuổi Từ Giai đi, Thẩm Mặc phải hi sinh rất nhiều, nhưng ngăn cản Cao Củng hạ thủ với ông ta, vì tán thưởng nhân phẩm của người này.
Đêm đó bàn kế xong, hôm sau Cao Củng liền về lại bộ nhậm chức, hôm đó là ngày 11 tháng 7 năm Long Khánh thứ hai, được hậu thế gọi là khởi điểm của cải cách ngàn đời...
Trước kia trọng điểm công tác của Từ Giai và Lý Xuân Phương chỉ là điều chỉnh chênh lệnh xã hội nghiêm trọng của Đại Minh, hóa giải một chút ít, nhưng không dám đụng vào "hiến pháp tổ tông", tất cả đều tuân thủ cái cũ, gặp phải vấn đề là đi đường vòng, không dám thăm dò cải cách toàn cục.
Nếu là Thẩm Mặc làm thủ phụ, chỉ e kết quả không chênh lệch là bao, ít nhất ở giai đoạn này, y chưa cho rằng tới lúc mình ra mặt.
May ưu điểm lớn nhất của y là biết đặt người thích hợp nhất vào một vị trí.
Cao Củng đúng là lại bộ thượng thư số một, ngày đầu tiên tới bộ, liền mở cuộc họp toàn thể ti quan, không hàn huyên, không rườm lời, lập tức vung ngay bảo kiếm trong tay lên.
Đầu tiên ông ta nghiêm khắc phê bình chế độ khảo sát nhân sự dùng trong hai trăm năm qua, ba năm khảo sát một lần, ba lần mới luận thăng giáng, mà năm 9 năm, có người chết, người đình ưu, sự cố v.v..v.. mà mất chức, có người thuận lợi thăng tiến liên tục, làm gì có chuyện ở nguyên vị trí chín năm đợi tam khảo? Mà cái gọi là khảo sát liền thành chỉ thăng không giáng.
Hoang đường hơn nữa, mỗi năm tới kỳ khảo sát, số lượng quan viên bị đánh trượt đều ngang nhau, Cao Củng chất vấn:
- Làm gì có chuyện cứ sáu năm số quan viên không hợp cách lại định sẵn như thế? Có thể thấy có kẻ muốn làm cẩu thả cho xong việc mà thôi.
Làm đám quan viên xấu hổ vô cùng.
Cao Củng trước nay không nể mặt kẻ thất chứng, chỉ ra:
- Dù là quan viên không hợp cách, lại bộ chẳng qua chỉ nói mập mờ lý do; còn kẻ đại gian đại ác thì làm như không biết, thậm chí là đảo lộn trắng đen, gọi là cao khiết. Loại khảo sát này chẳng qua là dung túng hổ lang, dìm chết cáo chuột hay kẻ không phục mà thôi.
Vì vậy Cao Củng nhấn mạnh làm nghiêm kỷ luật: Phàm là quan viên nhận lệnh mà không tới nhậm chức, tất cả miễn chức hạ cấp. Đối với quan tham ô bị tra ra bằng cứ, không cho phép phục chức; với quan viên bị khoa đạo đàn hặc với xác thực được chứng cứ mới xử trí; đối với quan viên lại bộ phạm pháp tội nặng thêm ba bậc. Yêu cầu ti quan lại bộ đem tất cả hồ sơ quan viên đóng thành sách, đồng thời phía dưới ghi chú rõ trước tiên làm gì, có xứng chức không, tránh dùng sai người. Đương nhiên quan viên đưa ra đánh giá phải chịu trách nhiệm, một khi dùng sai người phải bị trừng phạt v..v..v..
Hội nghị còn chưa kết thúc, tiếng than vãn đã nổi lên khắp nơi. Lại bộ là nơi quyền lực lớn nhất, béo bở nhất, rất nhiều quan viên dựa vào quyền lực nhân sự trong tay, thi ân với người khác kiếm chác. Nếu làm như Cao Củng, còn đắc tội hơn cả Đô sát viện, nghĩ tới thành nha môn thanh bạch lại còn đắc tội với khắp nơi, đám quan viên nghĩ, còn cho người ta sống nữa không?
Vì thế có một tên lang trung lấy dũng khí nói:
- Bộ đường, trước kia đâu có quy củ này.
Cao Củng liếc xéo hắn:
- Ngươi mới tới phải không?
Lang trung kia ngớ người:
- Vâng, hạ quan ở tỉnh, mãi tới nắm ngoái mới điều đến bộ.
- Chẳng trách.
Cao Củng vỗ vai hắn:
- Năm xưa ta còn là thị lang, liền nói tiền nhiệm của ngươi một câu, hiện giờ ngươi nghe kỹ, ta chỉ nói một lần.
Người kia liền bày ra vẻ rửa tai lắng nghe, Cao Củng trầm giọng nói:
- Nhớ kỹ, sau khi ta tới, là có quy củ này.
Nói xong mặc cho thị lang kia há hốc mồm, sải bước đi khỏi hội đường.
Muốn làm tốt việc gì, thì phải có công cụ làm việc trước.
Mà công cụ trong tay Cao Củng, là lại bộ, cho nên trước khi chỉnh đốn các nha môn khác, ông ta phải chỉnh lại bộ một lượt.
Đầu tiên, nghe nói ông ta muốn khảo sát trong bộ, đám quan viên tuy lo nhưng vẫn nghĩ, chẳng qua tân quan thượng nhiệm nên mới nhiệt vậy thôi, chẳng lẽ Ca Rậm Râu dám đuổi toàn bộ bọn ta sao, vậy ai làm việc cho ông?
(thiếu phần 2 của chương này)
Đúng thế, về điểm này y không nói thực với đại gia tộc, đại quan ở đông nam. Những người đó chỉ có được tin tức là, Cao Củng là lá chắn dư luận, đao khai sơn diệt trừ đối thủ của Thẩm các lão, là loại dùng xong rồi vứt.
Song đó chỉ là cái cớ Thẩm Mặc mà thôi, nếu y cần một cái lá chắn, cần một thanh đao, hiện giờ chẳng biết có bao nhiều người sẽ sẵn sàng ra sức vì y, cần gì thả Cao Rậm Râu căn bản không chịu khống chế, không khéo cắn trả ra?
Mục đích của Thẩm Mặc chỉ có một, là dùng người làm việc mình không làm nổi, vạn sự khởi đầu nan, khó nhất là khởi đầu, chỉ có Cao Củng là có thể khởi đầu được.
- Thấy Thẩm Mặc có chút xuất thần, Cao Củng chỉ nghĩ y lo lắng về hậu quả của sự kiện này, nói nhỏ:
- Chuyện phía sau ta tự có chủ chương, lão đệ không phải lo.
Thẩm Mặc tỉnh lại, hỏi:
- Có cần đệ giúp gì không?
Cao Củng nghĩ một lúc rồi nói:
- Ta biết trong tay đệ có một đám thanh niên tài tuấn, có thể tiến cử mười mấy người qua không?
Thẩm Mặc cười khổ:
- Huynh chắc đó là tài tuấn chứ không phải củ cái?
- Lão đệ không cần lo ta sẽ cả nghĩ.
Cao Củng tuy không thèm vòng vo, nhưng ông ta có đôi mắt lửa ngươi vàng, có thể nhìn thấu bản chất sự việc:
- Cao Củng ta lấy nhân phẩm đảm bảo, tuyệt đối không phải vì do đệ tiến cử mà đưa vào danh sách khác! Tiến cử người hiền không tị hiềm thân nhân, Giang Nam đừng chối từ nữa.
- Huynh cũng đừng hiểu lầm.
Thẩm Mặc chỉ còn biết cười khổ.
- Đệ không có tâm tư lấy công cụ triều đình dùng vào việc riêng, chỉ là bọn chúng còn quá trẻ, ai hơn ai kém còn chưa nhìn ra, có lẽ trưởng thành theo tự nhiên sẽ tốt cho bọn chúng hơn.
- Giang Nam, thời gian không đợi ta.
Cao Củng mặt đầy nhiệt thành:
- Hiện giờ cần lượng máu tươi mới, phá vỡ cục diện suy đồi, mới làm triều đình sống lại. Đệ không cho bọn chúng cơ hội, làm sao biết bọn chúng có được hay không?
Xem ra Cao Củng đã thất vọng tột độ với đội ngũ quan liệu hiện tại rồi.
Thẩm Mặc đau đầu lắm, nhưng hiện giờ Cao Củng mới nhậm chức, sĩ khí chỉ được lên không được xuống, nên dù không thiếu lo lắng, y vẫn gật đầu:
- Đệ sẽ cho huynh danh sách.
- Quá tốt.
Cao Củng hài lòng vỗ tay, thấy sắp tới thiêm áp phòng, nói:
- Phải rồi, lần trước chẳng phải đệ bảo muốn thương lượng với ta vài việc sao? Chọn ngày không bằng gặp ngày, hôm nay luôn đi.
- Cũng được.
Hai người đi vào thiêm áp phòng, đóng cửa lại thương lượng.
Thẩm Mặc muốn nói với Cao Củng ba việc, kỳ thực không phải mới mẻ gì, mà y ấp ủ lâu rồi, cũng đã thử đề xuất, nhưng không được Từ Giai coi trọng.
Thứ nhất lac huyện cải cách Quốc tử giám mà y đã từng nhắc tới ở Nam Kinh.
Chế độ Quốc tử giám nếu như được chấp hành quán triệt nghiêm khắc, sẽ bồi dưỡng ra rất nhiều nhân tài trị quốc, quốc gia lo gì không có người để dùng? Thực ra năng lực hành chính của Đại Minh là tốt nhất, là thời kỳ quốc gia cường thịnh nhất, chính là nhờ giai đoạn giáo dục chấp hành tốt.
Thế nhưng cùng với quốc lực Đại Minh suy giảm, vì bù đắp thiếu hụt tài chính, cho phép đại hộ "quyên hiến nhập giám", khiến số giám sinh tăng vọt, chất lượng tụt giảm.
Triều đình cũng không gánh vác nổi chi phí giáo dục đắt đỏ, nên giảm tiêu chuẩn tốt nghiệp, rút gọn thời gian học tập...
Điều này làm địa vị Giám sinh mất hẳn, không thể so được với quan viên xuất thân chính đồ, từ quốc tử giám đi ra, cùng lắm chỉ làm tới được tri huyện là quá lắm, hoặc vào nha môn chim chẳng buồn ỉa như Hồng Lư tự, Thái phó tự, không hề có tiền đồ.
Kết quả giám sinh ngày càng nản chí, thậm chí xuất hiện chuyện con cháu đại hộ thuê người lên lớp hộ, khảo hạch càng chỉ còn hình thức, khiến Quốc tử giám chỉ còn lại trên danh nghĩa, hoàn toàn đi nược lại mong muốn ban đầu của thái tổ.
Cải cách Quốc tử giám, khiến nó khôi phục lại tác dụng Thẩm Mặc khi còn làm ti nghiệp Quốc tử giám đã đề xuất với tế tửu Cao Củng, cũng từng tham khảo với Trương Cư Chính, cả hai đều cho rằng, suy nghĩ của y có ý nghĩa phi phàm, cũng có khả năng thành hiện thực...
Trước tiên Quốc tử giám có pháp độ tổ tông bảo vệ, chỉ cần nắm được quyền là có thể thi hành, không ai dám công khai phản đối, cần vượt qua được vài năm đầu, đợi giám sinh có được thành tích, sẽ thành pháp điển vạn đời không đổi.
Đồng thời, nhờ phúc của Chu Nguyên Chương, nhân số quan lại của Đại Minh là ít nhất trong các triều đại, không hề tồn tại vấn đề biên chế phình to, thậm chí các nha môn TW, phủ huyện địa phương thiếu người nghiêm trọng.
Nếu dưới tiền đề không gia tăng số người vượt qua khoa cử, lại cung cấp đủ giám sinh ưu tú cho các chức vị trống, sẽ không bị đội ngũ quan lại phản đối.
Thế nhưng khi đó cả ba người cho rằng, muốn làm được việc này, phải thỏa mãn ba tiền đề:
Thứ nhất, phải nắm được quyền lực quốc gia, ít nhất phải có quyền định đoạt trong nội các.
Thứ hai, phải tiến hành cải cách lề thói, ít nhất khi giám sinh mới thứ nhất hoàn thành học tập, có đủ quan chức cung cấp, hình thành vòng tuần hoàn tốt.
Thứ ba, ngăn chặn quyên giám, điểm này không chỉ ba người mà triều đình cũng sớm hình thành nhận thức chung, muốn đề cao chất lương và địa vị của giám sinh.
Thấy Thẩm Mặc nói lưu loạt tự tin, thi thoảng còn biểu hiện sự hưng phấn khác hẳn thường ngày, Cao Củng vuốt râu cười:
- Nói như thế là lão đệ cho rằng thời cơ đã chín muồi?
- Đúng vậy.
Thẩm Mặc gật đầu:
- Chuyện này cần lại bộ, lễ bộ, Quốc tử giám chung vai phối hợp mới được. Chỗ Từ Vị và Cao Nghi, đệ đã trao đổi, đều không có vấn đề, chỉ cần huynh toàn lực ủng hộ là có thể làm.
- Được.
Cao Củng vỗ bàn nói:
- Vậy cùng mở cuộc họp, thảo luận chi tiết, để mau chóng triển khai.
- Đệ đang muốn thế đây, chuyện thứ hai là cải cách nhân sự binh bộ mà chúng ta từng thảo luận.
- Ừm...
Cao củng lấy ra mấy bản tấu trên bàn:
- Có phải mấy cái này không?
Thẩm Mặc lấy một bản lên xem, gật đầu nói:
- Chính nó, thì ra huynh đi trước một bước, viết thành tấu sớ rồi.
- Ha ha, toàn là trên đường đi rảnh rỗi viết bừa.
Cao Củng có chút tự hào nói:
- Đệ xem xem có cần bổ xung gì không?
Thẩm Mặc gật đầu, đọc xem, thấy nội dung trung tâm mấy bản tấu này có ba phương diện.
Thứ nhất, xét thực tế biên quan hơn trăm năm qua nhiều chuyện, trong thiếu quan viên hiểu tình hình, ngoài thiếu tướng soái đủ tài, mà bộ thần cùng biên soái qua lại có khoảng cách, cho nên xin trong binh bộ tăng thêm hai thị lang, thỏa mãn nhu cầu phòng vụ.
Phương án này là một sáng tạo, thị lang tăng thêm vừa có thể nhậm chức trong bộ, lại có thể tùy thời lấy tư cách thị lang làm tổng đốc biên phỏng. Cơ chế này khiến thượng thư và tổng đốc liên kết và phối hợp chặt chẽ hơn, hạn chế tình trạng bộ thần và tổng dốc mỗi người làm một phách trước kia.
Phương diện thứ hai là kiến nghị chuyên nghiệp hóa quân sự và quan văn.
Ở các địa phương, đốc phủ to hơn tổng binh, cho nên đốc phủ là trưởng quan tối cao, nhưng đốc phủ không nghiên cứu chuyên môn quân sự, Cao Củng và Thẩm Mặc cho rằng, dùng người như thế khiếm khuyết quá lớn, kiến nghị chuyên dụng.
Vì thế tấu sớ nói "chuyện binh là chuyện chuyên môn, không phải ai cũng có thể làm..."
Nói thẳng ra là đối với các cấp quan lại của binh bộ phải tuyển dụng chuyên môn, hơn nữa lại lưu dùng lâu dài, không điều qua bộ phận khác, để tiện bồi dưỡng nhân tài quân sự chuyên môn...
Phương diện thứ ba là đối với văn võ biên cương, tuyển chọn phải nghiêm, phạt phải nặng, ưu đãi cũng phải đặc biệt.
Thời đó, những nhân vật xuất thân bất chính, hoặc phạm tội, hoặc là không thể an bài trong nội địa là đầy ra biên cương nhậm chức. Kết quả đương nhiên là những người đó chẳng tâm tư nào chú ý đến chuyện nhung chính.
Phương án chỉnh đốn là tuyển quan tùy vùng, biên cương là vùng xa xôi, nhưng là cánh cửa quốc gia, quản lý tốt hay không, sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới an nguy quốc gia.
Vì thế nên chọn người kiêm võ sự, tuổi trẻ tinh tráng, có hào khí. Bỏ đi cái tệ đoan coi biên cương là nơi lưu đầy.
Tiếp đó thưởng phạt phải công minh, lấy hiệu quả quản lý làm tiêu chuẩn, không thể chỉ bằng tư lịch xuất thân. Nếu thành tích nổi bật, quân công trác tuyệt, thăng tiến sớm hơn quan viên nội địa, thậm chí phá cách đề bạt; nếu đùn đẩy trách nhiệm, làm lỡ quân cơ, nhẹ thì giáng cấp nặng thì lấy quân pháp ra trị.
Phương sách trọng thưởng phạt này sẽ khích lệ tướng tá biên quan chăm chỉ chính sự, ra sức chiến đấu; đem so với trước kia công tội không phân, thưởng phạt không rõ, không quan tâm tới binh sĩ vất vả, đương nhiên là một tiến bộ lớn, sẽ thấy hiểu quả tức thì.
Cao Củng uống cạn nước trong bình trà, vừa định nói thì thấy Thẩm Mặc lắc đầu mặt đầy tiếc nuối, không khỏi lo lắng hỏi:
- Sao thế, có gì không ổn à?
Cao Túc Khanh hết sức khâm phục thanh niên trẻ hơn mình tới 24 tuổi này, vì ông ta cảm nhận được đối phương nhìn vấn đề còn toàn diện sâu sắc, nắm phương hướng lớn còn chuẩn hơn mình.
Thẩm Mặc biết phải để Cao Củng kiêng kỵ và khâm phục mình, nếu không ông ta sẽ chẳng thèm quan tâm ý kiến của mình, coi mình như tay sai... Cùng lắm chỉ là tay sai cao cấp.
Thấy Cao Củng khẩn trương nhìn mình, Thẩm Mặc cười:
- Đừng hiểu lầm, đệ chỉ đang cảm thán, nếu lão huynh là thủ phụ thì tốt rồi, chuyện "võ chức tỉ thí" sẽ được thi hành triệt để.
Cú vỗ mông khéo léo quả nhiên làm Cao Củng sướng rơn, cười khà khà:
- Chuyện đó của lão đệ ta ở quê nhà đã nghiên cứu qua rồi, đúng là khả thi. Mặc dù ta không phải thủ phụ, nhưng không có nghĩa là ta không giúp được đệ.
- Ồ, huynh nói ra xem nào?
Thẩm Mặc lên tinh thần.
- Ta chuẩn bị lấy danh nghĩa lại bộ, thi hành "khảo hạch pháp", yêu cầu lục bộ TW tới các cấp địa phương, phải làm xong đúng kỳ hạn nộp lên...
Cao Củng hể hả nói:
- Chỉ cần đem số lượng và chất lượng khảo sinh võ chức vào trong tiêu chuẩn khảo hạch, lo gì bọn họ không tận lực mà làm.
Thẩm Mặc cười phá lên:
- Chỉ là làm như thế chẳng biết có bao nhiêu người chửi sau lưng huynh!
- Chỉ cần có thể cản được cơn sóng dữ, kéo dài quốc độ, ta quan tâm làm gì mấy tiếng chửi.
- Hay.
Bị hào tình của Cao Củng cảm nhiễm, Thẩm Mặc vỗ tay khen:
- Đúng là "bình sinh không biết Cao Tân Trịnh, há dám xưng kẻ hào kiệt?", đúng là thông khoái.
- Quá khen rồi.
Cao Củng cũng cười vui vẻ:
- Ta lại nghe người ta nói, sống không cần phong vạn hộ hầu, nhưng nguyện được biết Thẩm Thiệu Hưng.
- Được rồi, chứng ta đừng thổi phòng nhau nữa.
Thẩm Mặc cười khổ:
- Ý tưởng này tuy mỹ hảo, nhưng muốn biến thành hiện thực không biết còn bao khó khăn. Cái gì chưa nói chỉ "khảo hạch pháp " này của huynh đã đắc tội với ối người rồi.
- Cải cách vốn là việc đập bát cơm của kẻ khác mà, sao không đắc tội được. Ta chẳng sợ, thiên hạ này chẳng thiếu kẻ đợi được làm quan, kẻ nào không nghe lời thay kẻ đó, tưởng thiếu bọn chúng là không xong sao?
- Không thể quá gấp.
Thẩm Mặc cau mày:
- Nếu không cản trở ngày càng lớn, dù sao chỉ cần làm được việc không phải là khoe khoang sức mạnh của mình.
Đó là lời phê bình uyển chuyển của Thẩm Mặc về chuyện ngày hôm nay.
Trên đời chỉ có Thẩm Mặc nói chuyện với Cao củng như thế mà không bị ông ta khó chịu... Đương nhiên Long Khánh cũng có thể, nhưng hắn tuyệt đối không phê bình sư phụ của mình.
Cao Củng nghe thế im lặng chốc lát, sau đó nói:
- Cái nhìn của ta lại hoàn toàn ngược lại, phải dùng thế sấm sét, thứa lúc bọn chúng chưa kịp phản ứng làm xong việc. Như thế mới nắm được quyền chủ động.
Nói rồi lo lắng nhìn Thẩm Mặc, ông ta biết cải cách muốn thành công không thể thiếu sự ủng hộ của y.
Thẩm Mặc nghe vậy mỉm cười:
- Được, nghe huynh hết.
Thấy y đồng ý thống khoái như thế, Cao Củng yên tâm hẳn.
Hai người tiếp tục thương lượng vài câu, biết Cao Củng đang bận chuyện trong bộ, Thẩm Mặc đứng dậy cáo từ, Cao Củng đưa y ra ngoài, thấy Lục Quang Tổ đang đợi ở hành lang, hỏi nhỏ:
- Nghe nói đệ và hắn quan hệ cũng được.
- Huynh bảo không phân biệt đối xử cơ mà.
Thẩm Mặc không phủ nhận, ở chỗ Cao Củng phủ nhận là giả dối.
- Kha kha, đệ hiểu lầm rồi, ta chỉ muốn làm rõ, ai có thể dùng được mà thôi.
- Dùng đi, hắn là tài năng hiếm có, ắt có thể giúp được huynh một tay.
- Ừ.
Cao Củng gật đầu, tiễn y rời nha môn.
Cao Củng thay tẩy lại bộ, không hề bất ngờ khơi lên cơn sóng lớn, dư luận chửi ông ta hẹp hòi, độc tài, ngang ngược. Thế nhưng mọi người nhiều lắm cũng chỉ thầm nghiến răng nghiến lợi, cùng lắm chửi lén sau lưng, chẳng ai dám chỉ trích trước mặt, càng không dám dâng thư đàn hặc, ai mà dám vuốt râu hổ?
Cao Củng vốn chuẩn bị sẵn sàng đón đợi một cuộc phản kích lớn, ai ngờ ngoại trừ thi thoảng nghe mấy câu chửi ra thì chẳng ai dám đối đầu với mình, thầm nghĩ:" Khà khà sợ rồi chứ gì?"
Sau khi rửa sạch lại bộ từ trên xuống dưới, Cao Củng đem một nửa vị trí trống đổi thành người của mình, một nửa là tiểu thanh niên Thẩm Mặc cung cấp.
Thấy không ai dám mạo hiểm chọc giận Cao Củng, đám bất mãn còn lại đành cụp đuôi xuống, làm việc cho ông ta.
Ổn định hậu phương lớn xong, Cao Củng không vội đem tấu chương mà ông ta và Thẩm Mặc soạn sẵn tung ra, mà khiêu chiến với bóng dáng bao phủ cả kinh thành kia...
Ông ta biết rõ, phương án của mình và Thẩm Mặc cho dù có tốt đến đâu, đề xuất ra với dám ngoan cố bảo thủ kia cũng chẳng ăn thua gì.
Vì Từ Giai tuy đã đi, nhưng trong triều vẫn còn nền móng của mình, tuyệt đại bộ phận vẫn phụng hành chính sách của Từ Giai.
Uy vọng Từ Giai gây dựng lên 20 năm, sức ảnh hưởng kh*ng b* của ông ta đủ để kẻ muốn làm trái ý ông ta không thể thi triển được.
Muốn cải cách, trước tiên phải triệt để đuổi bóng dáng lão già này ra khỏi kinh thành.
Đang vất vả tìm kiếm cơ hội thì cơ hội đã dâng ngay tới trước mặt.
Buổi chiều ngày hôm đó, Cao Củng như thường lệ từ nội các về lại bộ, hôm nay trực ban là Lục Quang Tổ, vội đem công văn buổi sáng, đem cho vị tổ tông này thẩm duyệt..
Khác với Dương Bác chuyện lớn không hồ đồ, chuyện nhỏ tùy tiện, thì Cao Củng cực kỳ hà khắc, chuyện lớn, chuyện nhỏ đều yêu cầu làm thật chính xác, không có chút sai sót nào, nếu không bất kể có là thị lang hay lang trung đảm bảo sẽ bị chửi cho thối mặt, làm ngươi hối hận đã bước vào sĩ đồ.
Chỉ trong chưa tới hai tháng, Lục Quang Tổ đã bị chửi ba lần, mặc dù đây là kỷ lục bị chửi ít nhất rồi, nhưng với Lục thị lang mà nói đây tuyệt đối không phải chuyện đáng khoe khoang.
Cho nên sau khi dâng lên số công văn kia, Lục Quang Tổ tuy làm bộ bình tĩnh đứng trước bàn, nhưng chuẩn bị sẵn sàng lấy nước bọt rửa mặt.
Cao Củng xem rất chăm chú, thiêm áp phòng cực kỳ yên tĩnh, mỗi lần Cao bộ đường cau mày là tim hắn lại run lên.
Sợ cái gì cái đó tới, khi Cao Củng xem tới một bản tấu, sắc mặt vốn bình thường liền tối lại, nhưng nhịn không lên tiếng, tiếp tục đọc. Nhưng khi đọc bản tấu tiếp theo cũng thế thì quẳng ngay sang một bên:
- Về sau thỉnh cầu kiểu này không phê chuẩn.
Lục Quang Tổ vội xem phong bì, biết ngay nội dung, thì ra là đám Đường Xu, Vương Tuân quan viên từ triều Gia Tĩnh, dâng tấu xin ấm ân...
Cả hai đều là quan viên được hồi phục nhờ Gia Tĩnh di chiếu, theo thông lệ trước đó, dâng thư lại bộ xin ấm quan. Tấu sớ như vậy từ khi di chiếu ban ra gửi tới không dứt, nhiều quan viên được xá miễn nhưng không trong danh sách được an ủi, giương cao di chiếu, hoạt động khắp nơi, ý đồ quay lại.
Mọi người đều biết Từ Giai hết sức coi trọng việc này, cho nên chẳng ai dám chuốc phiền phức vào thân, trừ hạng đại gian đại ác, tất cả thỉnh cầu đều được phê.
Bình luận chương 835
Chia sẻ cảm nhận về chương 835 “Thần cản giết thần”