Lời tạm biệt
Thẩm Mặc bật cười:
- Thôi lão nói đùa rồi, trọng thần có trong lòng hoàng đế như Dương công, giờ lại là lúc dùng người, đoán chừng hoàng thượng đã để ghế trống đề chờ rồi.
- Đâu có, đâu có ...
Thôi Tú Sơn im lặng chốc lát rồi, quyết định vào thẳng đề:
- Nghe nói hoàng thượng đã thương lượng với Từ các lão an bài chức vị cho Dương công?
- Hình như nghe nói hoặc là tổng đốc tam biên, hoặc là binh bộ thượng thư. Các lão cũng bảo vãn bối hỏi ý tứ Dương công.
- Ý của ông ấy rất rõ ràng.
Thôi Tú Sơn không vòng vo nữa:
- Làm tổng đốc tam biên, không làm chức binh bộ thượng thư vứt đi kia.
Đại Minh ban đầu có chín tòa biên trấn, về sau thiết lập hai trấn nữa là mười một. Mười một trấn đều có tuần phủ, trên tuần phủ đặt ba tổng đốc, là Tây bắc tam biên tổng đốc, Đông bắc Kế Liêu tổng đốc, với cả Tuyên đại tổng đốc ở nơi này. Ba vị tổng đốc biên quan này nắm đại quyền quân chính, cùng thủ vệ biên giới dài của Đại Minh.
Tổng đốc Tuyên Đại quản Tuyên Phủ, Đại Đồng và Sơn Tây, ba địa phương này là sao huyệt của người Sơn Tây, tất nhiên không thể để người Sơn Tây lãnh đạo, nếu không tới khi đó nghe Bắc Kinh hay là nghe Thái Nguyên?
Huống hồ với sự am hiểu của Dương Bác với Gia Tĩnh, cho dù cho ông ta làm chức tổng đốc Tuyên Đại ông ta cũng chẳng làm, suốt ngày bị hoàng đế nhòm ngó vào, là chuyện khủng khiếp nhường nào.
Như cái kiểu thời đại này, người nông dân mua đồ, đại đa số là phải nhận đồ trước trả tiền sau, Thẩm Mặc và Thôi Tú Sơn gặp mặt, cũng là Từ đảng và Tấn đảng thu tiền sau, tới khi trả nợ.
Từ đảng dựa vào Tấn đảng giành được một thắng lợi vô cùng quan trọng, đồng thời cũng phải bỏ ra một cái giá rất đắt đỏ. Từ Dương Bác được chọn một trong hai vị trí tổng đốc tam biên và binh bộ thượng thư ra, Tấn đảng muốn đưa Vương Sùng Cố từ tuần phủ Sơn Đông sang tuần phủ Phúc Kiến, đưa Trương Tứ Duy từ tri phủ Hán Trung Thiểm Tây sang tri phủ Ninh Ba Chiết Giang, cùng với ba quan viên địa phương khác, chuyển từ phía bắc sang vùng ven biển, trong đó có hai tri phủ, năm tri huyện.
Yêu cầu điều động mười người này, thể hiển trọn vẹn phong phạm Lão Tây Nhi của Tấn đảng.
Thực dụng là số một, bọn họ không yêu cầu bất kỳ chức vụ nào trong triều, tới ngay cả Dương Bác đức cao vọng trọng cũng bỏ binh bộ lựa chọn tam biên, không muốn xen vào đấu tranh trong triều.
Thứ hai, phát tài là quan trọng, nhìn thấy sau khi mở cấm biển, bạc trắng cuồn cuộn từ hải ngoại chảy vào. Người Sơn Tây đã chiếm cứ lợi nhuộn buôn muối Hoài Dương và mậu dịch phương bắc, lại vươn xúc tua tới ven biển phương nam. Mặc dù né tránh hàng cấm của Thẩm Mặc và Từ các lão là Nam Trực Đãi, nhưng ra sức bố cục ở Chiết Giang Phúc Kiến Quảng Đông .
Đám gia hỏa tài kinh doanh hơn người một bậc này hiển nhiên ý thức được cùng với việc Tô Tùng vì mậu dịch mà vươn lên đứng đầu thiên hạ, các tình duyên hải đông nam có vị trí địa lý ưu viện hơn, lịch sử mậu dịch trên biển lâu đời hơn tất nhiên sẽ lần lượt yêu cầu bỏ cấm biển, chia một chén canh trong nổi lớn đó.
Với Thẩm Mặc mà nói, tất nhiên là không muốn Tấn đảng Tấn thương nhúng tay vào phương nam, nhưng chuyện này chưa tới lượt y quyết định.
Trong thư Từ Giai viết cho Dươc Bác, đã đồng ý cấp cho ông ta hạn ngạch điều động mười quan viên, cho nên dù Thẩm Mặc càm thấy xót của, nhưng vẫn khảng khái nhận lời.
Thấy tất cả mọi yêu cầu đã được thỏa mãn, Thôi lão hết sức cao hứng, mân mê ria mép nói:
- Người Sơn Tây chúng tôi vĩnh viễn là bằng hữu của đại nhân, cũng xin nhờ đại nhân chuyển báo cho Từ các lão, sau này có chuyện gì cứ thông báo một tiếng, dù lên núi đao biển lửa, chúng tôi cũng không ngại ngần.
- Vãn bối sẽ chuyển lời.
Thẩm Mặc nói xong đứng dậy:
- Chúng ta ra ngoài khá lâu rồi, phải quay về thôi.
Thôi Tú Sơn chống gậy trúc chầm chậm đứng dây, rồi nhớ ra chuyện gì, cười nói:
- Xem cái trí nhớ của lão hủ này, còn có một phần lễ nhỏ cho đại nhân, chỉ là chút tâm ý không đủ biểu đạt thành kính, mong đại nhân thu nhận.
Nói xong nhẹ nhàng lấy từ trong ống tay áo một phong thư, đặt lên trên bàn rồi ung dung rời đi.
Vì tránh nghi ngờ, Thẩm Mặc không theo Thôi Tú Sơn ra cùng, mà ngồi xuống bên lò than, ước lượng phong thư kia hồi lâu, thầm nghĩ :" Sao lại nặng như thế, chỗ này phải bao nhiêu ngân phiếu nhỉ?" Lúc này mới xé phong bì ra, móc thứ bên trong , nhưng không phải là ngân phiếu như trong tưởng tượng, mà là một thứ dạng khế ước.
Mở ra xem là cổ phần của "hiệu hối đoái Nhật Thăng Long". Thẩm Mặc hết sức quen thuộc với hiệu hối đoái này, trước kia Nhược Hạm chỉnh hợp hiệu đổi tiền hiệu cầm đồ Tô Châu, sáng lập ra "Hối Liên". Thương nhân Sơn Tây của Hoài Dương đã muốn bỏ số tiền lớn ra mua lại "Hối Liên", nhưng bị Nhược Hạm kiên quyết từ chối.
Cùng với việc làm ăn của Hối Liên triển khai ngày càng thịnh vượng, một tiền trang tên là Nhật Thăng Long cũng treo biển chen vào nghề này.
Bất kể là phạm vi kinh doanh, phương thức phục vụ, hoàn toàn giống hệt với Hối Liên, hơn nữa do bát đại Tấn thương liên hợp đảm bảo.
Dựa vào sức ảnh hưởng của Tấn thương từ Trường Giang lên phía bắc, chuyện kinh doanh Nhật Thăng Long như mặt trời đang lên, cùng Hối Liên phân chia nam bắt, ít nhất bề ngoài không phân biết được cao thấp nữa.
Thân phận bề ngoài của Thôi Tú Sơn chính là "đông gia tọa trấn" của Nhật Thăng Long ở một dài Tuyên Đại. Phân hiệu ở phủ thành bình thường, đều có chưởng quầy tổng phụ trách, chỉ có năm nơi quan trọng nhất như kinh thành, Dương Châu, Thái Nguyên, Tế Nam, Tuyên Đại mới có "đông gia tọa trấn", giám sát chỉ đạo, mời chào khách hàng.
Hiện giờ Thôi Tú Sơn lấy ra 0.5% cổ phần của Nhật Thăng Long, tuyệt đối có thể coi là khoản tiền lớn, cho dù là tính toán theo giá thấp nhất, cũng tới 30 vạn lạng bạc trắng, hơn nữa mỗi năm còn chia phần trăm, con cháu hưởng phúc. Đương nhiên tiền đề là chuyện làm ăn Nhật Thăng Long vĩnh viễn hưng thịnh.
- Lão Tây Nhi này tính toán thâm quá nhỉ.
Thẩm Mặc đưa khế ước cho Tam Xích nói:
- Xem ra muốn dẫn quân kéo về Giang Nam rồi, cho nên mới cấp cho ta số cổ phần này. Cho rằng ta vì phát tài, sẽ không làm khó bọn họ.
Chỉ cần Nhật Thăng Long ăn nên làm ra, thứ này sẽ tiếp tục tăng giá. Nếu như làm ăn không tốt, thứ này mất giá, thậm chí không đáng một xu. Cho nên Thôi Tú Sơn mới nghĩ, sau này cạnh tranh với Hối Liên, Thẩm Mặc sẽ không giúp đỡ bên nào, chia đều chén canh.
Tam Xích thu khế ước lại, cười hăng hắc:
- Xem ra bọn họ cho rằng đại nhân chỉ chiếm cổ phần trong Hối Liên thôi.
Thẩm Mặc cũng cười, đột nhiên nói:
- Chuyện này đừng cho phu nhân biết.
Tam Xích ngẩn ra:
- Cái cổ phần này ấy ạ?
- Ừ.
Thẩm Mặc gật đầu, hơi chột dạ nói:
- Ngươi nhận lấy, tới khi đó trực tiếp mở tài khoản của ngươi, hoa hồng cũng để ở Nhật Thăng Long, đừng để phu nhân biết.
- Ồ...
Tam Xích vỡ lẽ:
- Đại nhân muốn lập quỹ đen.
- Chết đi.
Thẩm Mặc trợn mắt:
- Cái này .. Cái này gọi là tài chính cơ động, thỏ khôn đào ba hang, hiểu không?
- Dạ hiểu.
Tam Xích thầm nghĩ :" Là quỹ đen rõ rành rành còn gì?" Lo lắng trùng trùng hỏi:
- Nếu đại nhân thành cổ đông của bọn họ, có phải là sẽ nói đỡ cho bọn họ không?
- Ngu như chó.
Thẩm Mặc mắng:
- Nếu ta dám giúp bọn họ, sợ là ngay cửa nhà cũng không bước qua được.
Rồi hạ thấp giọng xuống:
- Đây gọi là tương kế tựu kế, tương lai ngươi sẽ hiểu.
Tiệc tàn người tan, Thẩm Mặc cũng tới lúc về kinh rồi, nhưng trước khi lên đường, y thong thả tới cứ điểm Cẩm Y Vệ, được Niên Vĩnh Khang tháp tùng, vào hậu viện, rồi một mình đi vào trong một tiểu viện nhỏ riêng biệt.
Lúc này tuyết ngừng rơi trời trong, bóng mờ mới tan, cha con Thẩm Luyện chính đang cầm chổi trúc, chăm chỉ quét tuyết.
Bởi vì hai cha con họ bị hoàng đế xử phạt, cho nên phải đợi đặc xá mới có lại được tự do, điều Thẩm Mặc có thể làm được chỉ là tận lực cải thiện hoàn cảnh sinh sống của bọn họ.
Thấy Thẩm Mặc đi vào, Thẩm Cổn cung kính hành lễ:
- Thẩm đại nhân.
Thẩm Mặc cười xấu hổ nói:
- Sư huynh gọi đệ là sư đệ đi.
Rồi hướng về phía Thẩm Luyện thi lễ:
- Sư phụ.
Thẩm Luyện gật đầu, nói:
- Vào trong phòng nói chuyện.
Thẩm Mặc nói với Thẩm Cổn và Niên Vĩnh Khang:
- Vào cả đi.
Nhưng Thẩm Luyện lại bảo:
- Các ngươi đợi ở ngoài.
Thẩm Mặc đành đi vào phòng một mình, đối diện với vị sư phụ vỡ lòng của mình, vị quan nhân sát phạt quyết đoán này phảng phất quay trở về năm xưa theo học trong tộc học, nìn thở tập trung tinh thần, ngồi ngay ngắn.
Len lén nhìn Thẩm Luyện, thấy ông dường như già đi rất nhiều, mặc dù sống lưng vẫn thẳng, nhưng mái tóc đã hoa râm hết cả , quan trọng nhất là vẻ căm đời hận thế thường thường mang trên mặt đã không còn thấy đâu nữa.
- Sư phụ...
Thấy Thẩm Luyện cũng đang nhìn mình, Thẩm Mặc khẽ gọi một tiếng:
- Người phải chịu khổ rồi.
Thẩm Luyện lắc đầu cười:
- Ta có học sinh tốt như thế là có phúc lớn ấy chứ.
Thẩm Mặc thở dài nói:
- Để sư phụ phải sống ở chốn khổ cực này sáu năm trời, học sinh hổ thẹn vô cùng. Đợi chuyện này qua đi, học sinh lập tức phái người tới, đón sư phụ về Thiệu Hưng.
- Con sai rồi, vi sư ở Bảo An châu sáu năm, an cư lạc nghiệp, vui vẻ vô cùng.
Thẩm Luyện cười:
- Ta cũng không định chuyển chỗ ở nữa, cả đời này sẽ ở lại Bảo An châu.
- Sư phụ, người có điều gì khó xử sao? Vậy cứ nói với học sinh là được.
- Làm gì có, đừng suy nghĩ quá nhiều, có cơ hội con tới Bảo An châu mà xem, nơi đó non xanh nước biếc, trời cao may mỏng, cất giọng ca vang, sao chẳng khoái lạc.
Thẩm Luyện mỉm cười:
- So với phương nam ngập ngụa son phấn, thối hoắc mùi tiền, ta thấy nơi này hợp với mình hơn.
- Nhưng mà hai vị sư huynh thì sao? Còn cả tiểu sư đệ thì sao? Bọn họ sẽ phải làm như thế nào?
Thẩm Mặc hỏi liên tiếp:
Vào thời đại đó chỉ có về nguyên quan mới được tham gia thi cử, đương nhiên tới tầng cấp như Thẩm Mặc, có thể lợi dụng sơ hở chế độ hộ tịch, để khảo sinh tham gia khoa cử ở nơi khác.
Nhưng với tính cách của Thẩm Luyện, ông tuyệt đối sẽ không cho phép. Cho nên Thẩm Cổn và Thẩm Bao tương lai hoặc là không tham gia khoa cử, hoặc là phải về Thiệu Hưng ứng thí, nơi đó chất lượng giáo dục hơn ở Tuyên Đại trăm lần, nếu như ở đây đọc sách chỉ về thi thì sợ là ngay cả tú tài cũng chẳng đỗ nổi.
- Bọn nó à, muốn đi đâu cũng được, làm cái gì cũng được. Chỉ có một việc, con cháu Thẩm Luyện ta không được làm quan. Cho nên có về nguyên quan hay không chẳng sao cả.
- Không được làm quan?
Thẩm Mặc giật mình:
- Vì sao?
- Chuyện này ..
Thẩm Luyện đương nhiên không thể nói rằng :" Ta thấy làm thanh quan quá khổ, làm quan tốt quá mệt, làm tham quan mất mặt tổ tiên, làm ác quan khó tránh khỏi cái chết, nghĩ đi nghĩ lại, làm quan không phải là công việc vừa an thân lại có thể yên tâm, làm không khéo là thân bại danh liệt, con cháu vạ lây."
Dù sao thì Thẩm Mặc đang làm quan.
Thẩm Luyện cười xấu hổ, nói lảng đi:
- Chuyết Ngôn, con đã làm quá nhiều vì vi sư rồi, từ nay về sau không cần lo cho ta nữa, ta cũng sẽ không gây phiền phức cho con nữa.
- Sư phụ, người nói cái gì thế? Ân tình của người, học sinh có trả cả đời không hết.
Thẩm Mặc chân thành nói.
- Làm quan cho tốt, làm nhiều việc có lợi cho dân cho nước, thì đó là sự báo đáp tốt nhất cho vi sư rồi.
Thẩm Mặc cười khổ:
- Học sinh chỉ là tế tửu Quốc tử giám thôi, có muốn làm việc gì cũng chẳng có cơ hội.
Thẩm Luyện trầm giọng :
- Nghiêm đảng sắp thất thể rồi.
- Hả? Sao sư phụ biết.
Thẩm Mặc thầm nghĩ :" Chẳng lẽ đã thành bí mật ai ai cũng biết?"
- Tiểu tử thối, xem thường ta hả?
Thẩm Luyện cười mắng, khôi phục lại thần thái năm nào:
- Nghiêm đảng muốn giết ta, con lại có thể cứu được ta, còn có thể hạ luôn được tổng đốc Tuyên Đại của Nghiêm đảng, đây chẳng phải là hiện tượng quá rõ ràng à. Chẳng lẽ chưa đủ nói lên vấn đề à?
- Sư phụ anh minh. Nghiêm đảng thực sự sắp toi đời rồi.
Sắc mặt Thẩm Luyện trầm xuống, hỏi:
- Từ Giai nói với con ra sao?
Thẩm Mặc suy nghĩ một lát, quyết định nói thật:
- Ông ấy bảo học sinh, Nghiêm đảng mặc không tới mức lập tức tiêu vong, nhưng mặt trời lặn xuống sông đã là thế cục không tránh khỏi, con có thể lựa thời mà làm một số việc rồi.
Ngừng một chút y bổ xung:
- Ông ta nói chuẩn bị đưa con tới Tế Nam, làm tuần phủ Sơn Đông một nhiệm kỳ, rèn luyện kinh nghiệm một chút... Ông ta bảo con còn quá trẻ, ở vị trí cao không phải là chuyện hay ho gì. Sư phụ thấy thế nào?
- Hiện giờ điểm yếu nhất của con đúng là quá trẻ, 25 tuổi đã thành quan lớn tứ phẩm, đó là may mắn của con, cũng là bất hạnh của con.
Thẩm Luyện vuốt râu nhìn Thẩm Mặc, thong thả hỏi:
- Vi sao là may mắn thì không cần phải nói, còn vì sao nói là bất hạnh, con hiểu không?
Thẩm Mặc khẽ lắc đầu, mặc dù không phải là y hoàn toàn không biết, nhưng y thích nghe Thẩm Luyện dạy dỗ, Thẩm Luyện lên tiếng:
- Bình thường mà nói, người làm tới quan tứ phẩm, xung quanh tập trung một đoàn người, đó là thứ người ta hay gọi là thế lực, phải có thế lực nhất định, cái thể lực này do đủ các loại người tạo thành. Có thể là quan lớn hơn hắn, cũng có thể là quan nhỏ hơn hắn, cũng có thể là người suốt ngày gặp mặt hắn, cũng có thể là chẳng có dính dáng gì tới nhau. Một người có thế lực mới có thể thuận lợi mọi bề, mới có thể làm nên được đại nghiệp.
Thẩm Mặc gật gù, mặt lộ vẻ trầm tư, nghe Thẩm Luyện dạy bảo:
- Chẳng lẽ con không phát hiện ra, bên cạnh mình ngoài trừ đồng hương hảo hữu, trừ tiến sĩ đồng bảng ra thì rất khó quy tụ người khác. Tất cả mọi người đều khách khí với con, thậm chí là cung kính với con, nhưng không chịu có giao tình sâu hơn, thậm chí càng không giới thiệu con vào vòng thế lực của bọn họ, phải không?
Sắc mặt Thẩm Mặc trở nên nặng nề, chầm chậm gật đầu:
- Sư phụ nói không sai ... Con tự hỏi mình rất biết trân trọng thanh danh, đối đãi với mọi người chân thành, tiêu pha hào phóng, chưa bao giờ so đo tính toán, cũng không đắc tội với đồng liêu. Nhưng khi đưa ra thiện ý luôn nhận được câu trả lời tiêu cực, nhất là đám Khoa đạo Ngôn quan tựa hồ rất không muốn quan hệ với con ... Trừ các huynh đệ đồng niên đồng khoa ra, thì có quan hệ thân thiết với con toàn là đạo sĩ, thái giám rồi đặc vụ, còn quan viên triều đình lại chẳng được mấy.
Điều này làm Thẩm Mặc hết sức thất vọng:
- Lấy chuyện mấy tháng trước mà nói, Nghiêm đảng ra tay với con, không chỉ chẳng có ai giúp đỡ, lại còn đua nhau ném đá xuống giếng, thiếu chút nữa là xong đời ... Xin sư phụ giải bến mê cho học sinh.
Thẩm Luyện an ủi:
- Nếu như hiện giờ không phải là con 25 tuổi mà là 52 tuổi, ngồi ở vị trí tương tự, gặp phải chuyện tương tự, cho dù không có hoàng thượng bảo hộ, cũng có khả năng hóa nguy thành an... Có câu một hàng rào có ba cọc chống, một hảo hán có ba người giúp. Người ta luôn có người giúp đỡ trong triều, con thì lại chẳng có, đương nhiên là chịu thiệt thòi.
Ông thở dài:
- Biết làm sao được, người trên đời này toàn chuyện không công bằng, vào cái tuổi của con, đáng lẽ ra là chẳng ai hay biết, làm nhân vật nhỏ bưng trà rót nước trong nha môn, chờ đợi cơ hội. Nhưng hiện giờ danh tiếng vang khắp thiên hạ, quan tước lại cao, làm người ta cả đời không theo kịp, tuyệt đại đa số quan viên mà nói, điều này quá bất công.
Thẩm Luyển chỉ Thẩm Mặc cười ha hả:
- Cho nên người ta không thích con là có lý cả đấy. Bất kể người ta ghét con thể nào, đối phó với con thể nào, con đều phải chấp nhận, phải tập thành quen.
Thẩm Mặc im lặng chốc lát, rồi hỏi:
- Vậy sư phụ bảo học sinh phải làm sao bây giờ.
- Một chữ thôi, chịu... Cứ chịu dần dần, nhưng không phải là chịu đựng một cách hồ đồ , mà phải dùng tâm trí mà chịu, chuyên tâm mà chịu, tính mọi kế mà chịu, có thế mới có thể vượt qua được, mới có thể vươn lên, làm nên đại sự.
Thẩm Mặc gật đầu:
- Nói như thế là sư phụ đồng ý để con tới Sơn Đông?
- Sai.
Thẩm Luyện lắc đầu:
- Muốn con rèn luyện và đưa ra ngoài là hai chuyện hoàn toàn khác nhau ... Chẳng lẽ ở Bắc Kinh không rèn luyện được à?
- Nếu như ở Bắc Kinh, tiến thêm một bước sẽ là thị lang, thực sự quá bắt mắt.
- Vì sao cứ nhất định phải tiến lên? Nhớ kỹ mục tiêu của con là thủ phụ nọi các, vì mục tiêu lâu dài này, cho dù tạm thời nhẫn nại, đình trệ, hoặc là thụt lùi đều có thể chấp nhận được.
- Ý của sư phụ là?
- Nghĩ cách kiêm nhiệm học sĩ hàn lâm.
Thẩm Luyện phất tay lên, chỉ bảo cho học trò cưng:
- Nếu như Viên Vĩ không chịu cho, con cũng phải kiếm lấy cái chức thị độc học sĩ, dạy dỗ thứ cát sĩ, ổn định lại tâm, chuyên tâm dạy học hai khóa, đủ cho con hưởng lợi suốt đời.
Ông ta cười khoái chí:
- Sáu năm sau, đồng niên đồng hương của con cũng đã thăng lên trên ngũ phẩm rồi, học sinh của con cũng bắt đầu cắm rễ vào trong triều, nền móng của con cũng trở nên vững chắc, tuổi tác không trở nên quá nổi bật, có thể mưu đồ nhập các , rồi tiếp tục ... Chịu đựng.
Nói tới đây chính ông ta cũng hơi nhụt chí:
- Nội các không xét năng lực, mà xét tư cách, con nhập các sau người ta một ngày, là phải xếp sau người ta, phải đợi người phía trước nghỉ hưu hết mới lên được.
- Có điều con không cần phải quá nản chí.
Thấy Thẩm Mặc mặt mày méo xẹo, Thẩm Luyện cười:
- Địa vị ở bên trong nội các phải xem ai có quan hệ tốt với hoàng đế, ai có cảnh hưởng trong bách quan, ai có bản linh cao hơn người, nếu như lợi hại, đi sau mà tới trước cũng không phải là không thể.
- Hì hì, tới khi đó hãy nói, học sinh cứ nhập các trước rồi tính tiếp.
Thẩm Mặc rót cho sư phụ một chén trà:
- Như vậy tới Sơn Đông có gì không tốt?
Từ đáy lòng mà nói, y muốn ra ngoài hơn, làm phong cương, làm tỉnh trưởng, có được quyền lực mà y khát vọng, làm một số chuyện mà trong mơ y muốn làm.
- Tới địa phương tất nhiên là không tệ, nếu như mục tiêu của con chỉ vẻn vẹn là tạo phúc mọt phương mà thôi ...
Thẩm Luyện nhìn hắn đầy thâm ý:
- Nhưng nếu như con muốn nhập các, muốn thành thủ phủ thì tuyệt đối không được ra ngoài.
Ông ta bực bội phất tay:
- Tóm lại ở chuyện này, Từ Giai làm việc quá bất nghĩa, ông ta muốn con đã bị thiệt thòi mà còn phải cảm kích ông ta.
- Vì sao ạ?
Điều này chưa có một ai nói với y, Thẩm Mặc kinh ngạc hỏi.
- Vậy ta hỏi con, thủ phụ nội các bao đời, có một ai xuất thân bố chính sứ, tuần phủ, hay là xuất thân tổng đốc không?
Thẩm Luyện hỏi lại.
Từ khi thành tổ thiết lập chế độ nội các cho tới nay đã 160 năm, Đại Minh tổng cộng có 44 đời thủ phụ, bỏ đi những lần bãi quan, mấy lần phục chức, còn cả người đổi tên, tổng cộng có 32 người.
Lại trừ đi những người làm được vài tháng đã rớt đài, có thể thực sự ngồi vững trên vị trí này, chỉ có 19 người.
Trong 19 người này, trừ Trương Thông cũng chính là Trương Phu Kính ra, những người khác đều xuất thân hàn lâm, trong đó Giải Tấn, Hồ Quảng, Dương Vinh, Dương Sĩ Kỳ đều từ từ thần, được vị trí đó dễ dàng nhất.
*** Từ thần: Chỉ viên quan văn học, như làm trong hàn lâm.
Tiếp đó không còn người đột nhiên thăng chức nữa, hoặc là thăng tiến từng bước, hoặc là có con đường khác, hoặc là vận may tốt thái quá. Tiến từng bước có Tào Nãi, Từ Phổ, Lưu Kiện, Lý Đông Dương, Lương Ninh, Phí Hoành, Lý Thời, Hạ Ngôn, Nghiêm Tung, đều là từ lục bộ và hàn lâm nhập các.
Lý Hiền có công dẹp loạn, lấy chức thái tế được thác cô tiến vị. Trần Văn Thị là quan địa phương chức vị cao nhất trong những người này : Vân Nam hữu bố chính sứ, tiếp theo đó làm chiên sự Chiêm sự phủ, lễ bộ thượng thư và nhập các.
Lưu Cát mặc dù tiếng tâm cực tệ, người ta gọi là "Lưu gối bông" càng đàn hặc quan càng lớn, từng bước từng bước từ lục bộ đi lên tới nội các.
Người đi theo con đường khác như Từ Hữu Trinh phất lên từ biến cố Đoạt Môn, Trương Thông, Phương Hiến Phu lên từ đại lễ nghị, Vạn An là cháu Vạn quý phi, Hướng Hiến Tông hiến dâm dược đột nhiên thăng chức vì thế được mỹ "rửa tr*m tướng công".
Còn Bành Thời Thương Lộ xuất thân trạng nguyên vì biến cố Thổ Mộc Bảo và Đoạt Môn, hai vị gặp họa hóa phúc, cơ duyên trùng hợp, là vận may cực độ mà người ta không thể bắt chước được.
Nhưng bất kể như thế nào thì cũng chưa có một vị nào làm phong cương một phương, làm chức vụ từ tả bố chính sứ trở lên. Nghĩ tới đây, Thẩm Mặc lắc đầu:
- Không có, tất cả đều từ kinh quan, nhiều lắm thì cũng là khi tuổi trẻ tới địa phương rèn luyện, làm đốc học, án sát phó sư, hữu bố chính sứ, tới cấp độ đó là quay về kinh.
Lại bổ xung:
- Cho dù có ngoại lệ như hạng Dương Nhất Thanh cũng tại vị được vài tháng là cúi đầu rút lui ... Điều này hiển nhiên không phải là trùng hợp mà là tồn tại nguyên nhân nào đó bên trong.
- Điều này không có gì mà khó hiểu, kinh quan có đường của kinh quan, ngoại quan có lối của ngoại quan, mặc dù lúc ban đầu có giao cắt nhau, nhưng cùng với thời gian càng đi con đường càng xa nhau, khoảng cách với đối phương các lúc càng lớn, cuối cùng thành hai đường lối hoàn toàn khác nhau, thành khoảng cách không vượt qua. Nguyên nhân sâu xa trong đó là câu gọi là cường long không áp được địa đầu xà. Thủ phụ nội các là kinh quan, do các kinh quan khác tuyển ra, sau đó được hoàng đế đồng ý, sau đó được sự ủng hộ của bọn họ mới làm một cách vững chắc ổn định, làm ra được chút việc thực tế.
Thẩm Luyện nhìn Thẩm Mặc thật sâu:
- Vì đạt được tất cả những điều này, con phải gây dựng sự nghiệp tại Bắc Kinh! Thi triển tài hoa ở kinh thành, để hoàng đế luôn có ấn tượng tốt với con, chải chuốt tốt các mối quan hệ các phương diện, cố gắng có được đồng minh và người ủng hộ nhiều nhất có thể. Binh pháp có câu, thiên thời không bằng địa lợi, địa lợi không bằng nhân hòa. Con ở Bắc Kinh là chiếm địa lợi, để hoàng đế và bách quan đều ủng hộ con là nhân hòa, thế còn lo gì đại sự không thành.
Thẩm Mặc nhận giáo huấn, khom người nói:
- Học sinh hiểu ý sư phụ rồi.
- Con nghe lọt được những lời này là tốt lắm.
Thẩm Luyện cười vui mừng:
- Có điều cũng không cần phải quá ủ rũ, khi con tích lũy đủ mối quan hệ và tư cách để nhập các, hãy nghĩ tới làm chút việc thực sự cho phía dưới, lấy thân phận các lão thân lâm, hiển nhiên không chuyện gì không thuận lợi, tới khi đó tiến thoái tự nhiên, tùy cơ ứng biến, chẳng phải là khoan khoái sao?
Trong mắt sư phụ, học sinh mãi mãi là đứa trẻ không lớn, Thẩm Luyện vỗ về:
- Làm cho tốt vào, vi sư dám đánh cược với con, thế nào con cũng có một ngày lên chức tể tướng.
- Đa tạ lời lành của sư phụ, con sẽ làm thật tốt.
- Ừ.
Thẩm Luyện đứng dậy:
- Lần này chia tay, không biết bao giờ mới có thể gặp lại, ta cũng chẳng có cái gì để tặng con làm kỷ niệm, chỉ có thể tặng con một lời khuyến cáo, coi như lễ vật chia tay vậy.
- Học sinh rửa tai lắng nghe.
Thẩm Mặc cung kính nói.
- Phạm sai lầm không đáng sợ, nhưng sợ là biết sai mà không sửa, mà thường thường người nắm quyền càng cao thì càng dễ phạm vào sai lầm này.
Thẩm Luyện nói đầy thâm ý:
- Hiện giờ con còn nghe vào những lời của ta, hoặc ít hoặc nhiều là vì con còn chưa đủ cường đại. Nếu như tương lai con quyền cao chức trọng rồi, ngàn vạn lần phải nhớ kỹ, tai họa chân chính không tới từ đối thủ hoặc là kẻ địch, mà là từ sự ngạo mạn và tự đại của bản thân, sai lại thêm sai, cuối cùng tạo thành đại họa không thể cứu vãn, nhớ kỹ lấy.
- Học sinh thụ giáo.
Hai sư đồ nói chuyện xong từ trong phòng đi ra, Thẩm Luyện bảo:
- Ta vẫn là người mang tội, không thể ra ngoài tiễn con được, chúng ta tạm biệt ở đây đi.
Thẩm Mặc nhìn sư phụ, đột nhiên ý thức được, trên đời này sẽ không còn người nào dốc hết lòng hết dạ ủng hộ mình như thế nữa, nước mắt không kìm được chảy ra, vén vạt áo, quỳ thẳng xuống đất, giọng nghèn nghẹn:
- Học sinh bái biệt sư phụ.
Rồi quỳ trên đất tuyết dập đầu ba cái, Thẩm Cổn vội vàng đỡ y lên, Thẩm Mặc cứ quyến luyến quay đầu mãi mới chịu đi.
Khi quay lại dịch quán, vẻ "trẻ nhỏ dễ dạy" trên mặt Thẩm Mặc đã hoàn toàn tan biến, thay vào đó là khí độ ung cần phải có của một vị khâm sai đại nhân, liền thấy Trần Phi Đức vội vàng lên đón, khom người nói:
- Đại nhân, thế là ngài đã về, kinh thành có người tới, tìm khắp thành không thấy ngài đâu.
- Ai thế?
Thẩm Mặc hỏi nhỏ.
- Là Mã công công...
Trần Phi Đức còn chưa nói hết câu thì nghe thấy một giọng nói chói tai mà kéo dài:
- Chu choa, Thẩm đại nhân, cuối cùng ngài đã lộ diện rồi.
Thẩm Mặc ngẩng đầu lên nhìn, quả nhiên thấy Mã Toàn sắc mặt mỏi mệt đang đứng ở cửa đại sảnh cười với mình.
Thẩm Mặc đáp lễ:
- Cơn gió nào thổi công công tới đây thế?
- Thôi lão nói đùa rồi, trọng thần có trong lòng hoàng đế như Dương công, giờ lại là lúc dùng người, đoán chừng hoàng thượng đã để ghế trống đề chờ rồi.
- Đâu có, đâu có ...
Thôi Tú Sơn im lặng chốc lát rồi, quyết định vào thẳng đề:
- Nghe nói hoàng thượng đã thương lượng với Từ các lão an bài chức vị cho Dương công?
- Hình như nghe nói hoặc là tổng đốc tam biên, hoặc là binh bộ thượng thư. Các lão cũng bảo vãn bối hỏi ý tứ Dương công.
- Ý của ông ấy rất rõ ràng.
Thôi Tú Sơn không vòng vo nữa:
- Làm tổng đốc tam biên, không làm chức binh bộ thượng thư vứt đi kia.
Đại Minh ban đầu có chín tòa biên trấn, về sau thiết lập hai trấn nữa là mười một. Mười một trấn đều có tuần phủ, trên tuần phủ đặt ba tổng đốc, là Tây bắc tam biên tổng đốc, Đông bắc Kế Liêu tổng đốc, với cả Tuyên đại tổng đốc ở nơi này. Ba vị tổng đốc biên quan này nắm đại quyền quân chính, cùng thủ vệ biên giới dài của Đại Minh.
Tổng đốc Tuyên Đại quản Tuyên Phủ, Đại Đồng và Sơn Tây, ba địa phương này là sao huyệt của người Sơn Tây, tất nhiên không thể để người Sơn Tây lãnh đạo, nếu không tới khi đó nghe Bắc Kinh hay là nghe Thái Nguyên?
Huống hồ với sự am hiểu của Dương Bác với Gia Tĩnh, cho dù cho ông ta làm chức tổng đốc Tuyên Đại ông ta cũng chẳng làm, suốt ngày bị hoàng đế nhòm ngó vào, là chuyện khủng khiếp nhường nào.
Như cái kiểu thời đại này, người nông dân mua đồ, đại đa số là phải nhận đồ trước trả tiền sau, Thẩm Mặc và Thôi Tú Sơn gặp mặt, cũng là Từ đảng và Tấn đảng thu tiền sau, tới khi trả nợ.
Từ đảng dựa vào Tấn đảng giành được một thắng lợi vô cùng quan trọng, đồng thời cũng phải bỏ ra một cái giá rất đắt đỏ. Từ Dương Bác được chọn một trong hai vị trí tổng đốc tam biên và binh bộ thượng thư ra, Tấn đảng muốn đưa Vương Sùng Cố từ tuần phủ Sơn Đông sang tuần phủ Phúc Kiến, đưa Trương Tứ Duy từ tri phủ Hán Trung Thiểm Tây sang tri phủ Ninh Ba Chiết Giang, cùng với ba quan viên địa phương khác, chuyển từ phía bắc sang vùng ven biển, trong đó có hai tri phủ, năm tri huyện.
Yêu cầu điều động mười người này, thể hiển trọn vẹn phong phạm Lão Tây Nhi của Tấn đảng.
Thực dụng là số một, bọn họ không yêu cầu bất kỳ chức vụ nào trong triều, tới ngay cả Dương Bác đức cao vọng trọng cũng bỏ binh bộ lựa chọn tam biên, không muốn xen vào đấu tranh trong triều.
Thứ hai, phát tài là quan trọng, nhìn thấy sau khi mở cấm biển, bạc trắng cuồn cuộn từ hải ngoại chảy vào. Người Sơn Tây đã chiếm cứ lợi nhuộn buôn muối Hoài Dương và mậu dịch phương bắc, lại vươn xúc tua tới ven biển phương nam. Mặc dù né tránh hàng cấm của Thẩm Mặc và Từ các lão là Nam Trực Đãi, nhưng ra sức bố cục ở Chiết Giang Phúc Kiến Quảng Đông .
Đám gia hỏa tài kinh doanh hơn người một bậc này hiển nhiên ý thức được cùng với việc Tô Tùng vì mậu dịch mà vươn lên đứng đầu thiên hạ, các tình duyên hải đông nam có vị trí địa lý ưu viện hơn, lịch sử mậu dịch trên biển lâu đời hơn tất nhiên sẽ lần lượt yêu cầu bỏ cấm biển, chia một chén canh trong nổi lớn đó.
Với Thẩm Mặc mà nói, tất nhiên là không muốn Tấn đảng Tấn thương nhúng tay vào phương nam, nhưng chuyện này chưa tới lượt y quyết định.
Trong thư Từ Giai viết cho Dươc Bác, đã đồng ý cấp cho ông ta hạn ngạch điều động mười quan viên, cho nên dù Thẩm Mặc càm thấy xót của, nhưng vẫn khảng khái nhận lời.
Thấy tất cả mọi yêu cầu đã được thỏa mãn, Thôi lão hết sức cao hứng, mân mê ria mép nói:
- Người Sơn Tây chúng tôi vĩnh viễn là bằng hữu của đại nhân, cũng xin nhờ đại nhân chuyển báo cho Từ các lão, sau này có chuyện gì cứ thông báo một tiếng, dù lên núi đao biển lửa, chúng tôi cũng không ngại ngần.
- Vãn bối sẽ chuyển lời.
Thẩm Mặc nói xong đứng dậy:
- Chúng ta ra ngoài khá lâu rồi, phải quay về thôi.
Thôi Tú Sơn chống gậy trúc chầm chậm đứng dây, rồi nhớ ra chuyện gì, cười nói:
- Xem cái trí nhớ của lão hủ này, còn có một phần lễ nhỏ cho đại nhân, chỉ là chút tâm ý không đủ biểu đạt thành kính, mong đại nhân thu nhận.
Nói xong nhẹ nhàng lấy từ trong ống tay áo một phong thư, đặt lên trên bàn rồi ung dung rời đi.
Vì tránh nghi ngờ, Thẩm Mặc không theo Thôi Tú Sơn ra cùng, mà ngồi xuống bên lò than, ước lượng phong thư kia hồi lâu, thầm nghĩ :" Sao lại nặng như thế, chỗ này phải bao nhiêu ngân phiếu nhỉ?" Lúc này mới xé phong bì ra, móc thứ bên trong , nhưng không phải là ngân phiếu như trong tưởng tượng, mà là một thứ dạng khế ước.
Mở ra xem là cổ phần của "hiệu hối đoái Nhật Thăng Long". Thẩm Mặc hết sức quen thuộc với hiệu hối đoái này, trước kia Nhược Hạm chỉnh hợp hiệu đổi tiền hiệu cầm đồ Tô Châu, sáng lập ra "Hối Liên". Thương nhân Sơn Tây của Hoài Dương đã muốn bỏ số tiền lớn ra mua lại "Hối Liên", nhưng bị Nhược Hạm kiên quyết từ chối.
Cùng với việc làm ăn của Hối Liên triển khai ngày càng thịnh vượng, một tiền trang tên là Nhật Thăng Long cũng treo biển chen vào nghề này.
Bất kể là phạm vi kinh doanh, phương thức phục vụ, hoàn toàn giống hệt với Hối Liên, hơn nữa do bát đại Tấn thương liên hợp đảm bảo.
Dựa vào sức ảnh hưởng của Tấn thương từ Trường Giang lên phía bắc, chuyện kinh doanh Nhật Thăng Long như mặt trời đang lên, cùng Hối Liên phân chia nam bắt, ít nhất bề ngoài không phân biết được cao thấp nữa.
Thân phận bề ngoài của Thôi Tú Sơn chính là "đông gia tọa trấn" của Nhật Thăng Long ở một dài Tuyên Đại. Phân hiệu ở phủ thành bình thường, đều có chưởng quầy tổng phụ trách, chỉ có năm nơi quan trọng nhất như kinh thành, Dương Châu, Thái Nguyên, Tế Nam, Tuyên Đại mới có "đông gia tọa trấn", giám sát chỉ đạo, mời chào khách hàng.
Hiện giờ Thôi Tú Sơn lấy ra 0.5% cổ phần của Nhật Thăng Long, tuyệt đối có thể coi là khoản tiền lớn, cho dù là tính toán theo giá thấp nhất, cũng tới 30 vạn lạng bạc trắng, hơn nữa mỗi năm còn chia phần trăm, con cháu hưởng phúc. Đương nhiên tiền đề là chuyện làm ăn Nhật Thăng Long vĩnh viễn hưng thịnh.
- Lão Tây Nhi này tính toán thâm quá nhỉ.
Thẩm Mặc đưa khế ước cho Tam Xích nói:
- Xem ra muốn dẫn quân kéo về Giang Nam rồi, cho nên mới cấp cho ta số cổ phần này. Cho rằng ta vì phát tài, sẽ không làm khó bọn họ.
Chỉ cần Nhật Thăng Long ăn nên làm ra, thứ này sẽ tiếp tục tăng giá. Nếu như làm ăn không tốt, thứ này mất giá, thậm chí không đáng một xu. Cho nên Thôi Tú Sơn mới nghĩ, sau này cạnh tranh với Hối Liên, Thẩm Mặc sẽ không giúp đỡ bên nào, chia đều chén canh.
Tam Xích thu khế ước lại, cười hăng hắc:
- Xem ra bọn họ cho rằng đại nhân chỉ chiếm cổ phần trong Hối Liên thôi.
Thẩm Mặc cũng cười, đột nhiên nói:
- Chuyện này đừng cho phu nhân biết.
Tam Xích ngẩn ra:
- Cái cổ phần này ấy ạ?
- Ừ.
Thẩm Mặc gật đầu, hơi chột dạ nói:
- Ngươi nhận lấy, tới khi đó trực tiếp mở tài khoản của ngươi, hoa hồng cũng để ở Nhật Thăng Long, đừng để phu nhân biết.
- Ồ...
Tam Xích vỡ lẽ:
- Đại nhân muốn lập quỹ đen.
- Chết đi.
Thẩm Mặc trợn mắt:
- Cái này .. Cái này gọi là tài chính cơ động, thỏ khôn đào ba hang, hiểu không?
- Dạ hiểu.
Tam Xích thầm nghĩ :" Là quỹ đen rõ rành rành còn gì?" Lo lắng trùng trùng hỏi:
- Nếu đại nhân thành cổ đông của bọn họ, có phải là sẽ nói đỡ cho bọn họ không?
- Ngu như chó.
Thẩm Mặc mắng:
- Nếu ta dám giúp bọn họ, sợ là ngay cửa nhà cũng không bước qua được.
Rồi hạ thấp giọng xuống:
- Đây gọi là tương kế tựu kế, tương lai ngươi sẽ hiểu.
Tiệc tàn người tan, Thẩm Mặc cũng tới lúc về kinh rồi, nhưng trước khi lên đường, y thong thả tới cứ điểm Cẩm Y Vệ, được Niên Vĩnh Khang tháp tùng, vào hậu viện, rồi một mình đi vào trong một tiểu viện nhỏ riêng biệt.
Lúc này tuyết ngừng rơi trời trong, bóng mờ mới tan, cha con Thẩm Luyện chính đang cầm chổi trúc, chăm chỉ quét tuyết.
Bởi vì hai cha con họ bị hoàng đế xử phạt, cho nên phải đợi đặc xá mới có lại được tự do, điều Thẩm Mặc có thể làm được chỉ là tận lực cải thiện hoàn cảnh sinh sống của bọn họ.
Thấy Thẩm Mặc đi vào, Thẩm Cổn cung kính hành lễ:
- Thẩm đại nhân.
Thẩm Mặc cười xấu hổ nói:
- Sư huynh gọi đệ là sư đệ đi.
Rồi hướng về phía Thẩm Luyện thi lễ:
- Sư phụ.
Thẩm Luyện gật đầu, nói:
- Vào trong phòng nói chuyện.
Thẩm Mặc nói với Thẩm Cổn và Niên Vĩnh Khang:
- Vào cả đi.
Nhưng Thẩm Luyện lại bảo:
- Các ngươi đợi ở ngoài.
Thẩm Mặc đành đi vào phòng một mình, đối diện với vị sư phụ vỡ lòng của mình, vị quan nhân sát phạt quyết đoán này phảng phất quay trở về năm xưa theo học trong tộc học, nìn thở tập trung tinh thần, ngồi ngay ngắn.
Len lén nhìn Thẩm Luyện, thấy ông dường như già đi rất nhiều, mặc dù sống lưng vẫn thẳng, nhưng mái tóc đã hoa râm hết cả , quan trọng nhất là vẻ căm đời hận thế thường thường mang trên mặt đã không còn thấy đâu nữa.
- Sư phụ...
Thấy Thẩm Luyện cũng đang nhìn mình, Thẩm Mặc khẽ gọi một tiếng:
- Người phải chịu khổ rồi.
Thẩm Luyện lắc đầu cười:
- Ta có học sinh tốt như thế là có phúc lớn ấy chứ.
Thẩm Mặc thở dài nói:
- Để sư phụ phải sống ở chốn khổ cực này sáu năm trời, học sinh hổ thẹn vô cùng. Đợi chuyện này qua đi, học sinh lập tức phái người tới, đón sư phụ về Thiệu Hưng.
- Con sai rồi, vi sư ở Bảo An châu sáu năm, an cư lạc nghiệp, vui vẻ vô cùng.
Thẩm Luyện cười:
- Ta cũng không định chuyển chỗ ở nữa, cả đời này sẽ ở lại Bảo An châu.
- Sư phụ, người có điều gì khó xử sao? Vậy cứ nói với học sinh là được.
- Làm gì có, đừng suy nghĩ quá nhiều, có cơ hội con tới Bảo An châu mà xem, nơi đó non xanh nước biếc, trời cao may mỏng, cất giọng ca vang, sao chẳng khoái lạc.
Thẩm Luyện mỉm cười:
- So với phương nam ngập ngụa son phấn, thối hoắc mùi tiền, ta thấy nơi này hợp với mình hơn.
- Nhưng mà hai vị sư huynh thì sao? Còn cả tiểu sư đệ thì sao? Bọn họ sẽ phải làm như thế nào?
Thẩm Mặc hỏi liên tiếp:
Vào thời đại đó chỉ có về nguyên quan mới được tham gia thi cử, đương nhiên tới tầng cấp như Thẩm Mặc, có thể lợi dụng sơ hở chế độ hộ tịch, để khảo sinh tham gia khoa cử ở nơi khác.
Nhưng với tính cách của Thẩm Luyện, ông tuyệt đối sẽ không cho phép. Cho nên Thẩm Cổn và Thẩm Bao tương lai hoặc là không tham gia khoa cử, hoặc là phải về Thiệu Hưng ứng thí, nơi đó chất lượng giáo dục hơn ở Tuyên Đại trăm lần, nếu như ở đây đọc sách chỉ về thi thì sợ là ngay cả tú tài cũng chẳng đỗ nổi.
- Bọn nó à, muốn đi đâu cũng được, làm cái gì cũng được. Chỉ có một việc, con cháu Thẩm Luyện ta không được làm quan. Cho nên có về nguyên quan hay không chẳng sao cả.
- Không được làm quan?
Thẩm Mặc giật mình:
- Vì sao?
- Chuyện này ..
Thẩm Luyện đương nhiên không thể nói rằng :" Ta thấy làm thanh quan quá khổ, làm quan tốt quá mệt, làm tham quan mất mặt tổ tiên, làm ác quan khó tránh khỏi cái chết, nghĩ đi nghĩ lại, làm quan không phải là công việc vừa an thân lại có thể yên tâm, làm không khéo là thân bại danh liệt, con cháu vạ lây."
Dù sao thì Thẩm Mặc đang làm quan.
Thẩm Luyện cười xấu hổ, nói lảng đi:
- Chuyết Ngôn, con đã làm quá nhiều vì vi sư rồi, từ nay về sau không cần lo cho ta nữa, ta cũng sẽ không gây phiền phức cho con nữa.
- Sư phụ, người nói cái gì thế? Ân tình của người, học sinh có trả cả đời không hết.
Thẩm Mặc chân thành nói.
- Làm quan cho tốt, làm nhiều việc có lợi cho dân cho nước, thì đó là sự báo đáp tốt nhất cho vi sư rồi.
Thẩm Mặc cười khổ:
- Học sinh chỉ là tế tửu Quốc tử giám thôi, có muốn làm việc gì cũng chẳng có cơ hội.
Thẩm Luyện trầm giọng :
- Nghiêm đảng sắp thất thể rồi.
- Hả? Sao sư phụ biết.
Thẩm Mặc thầm nghĩ :" Chẳng lẽ đã thành bí mật ai ai cũng biết?"
- Tiểu tử thối, xem thường ta hả?
Thẩm Luyện cười mắng, khôi phục lại thần thái năm nào:
- Nghiêm đảng muốn giết ta, con lại có thể cứu được ta, còn có thể hạ luôn được tổng đốc Tuyên Đại của Nghiêm đảng, đây chẳng phải là hiện tượng quá rõ ràng à. Chẳng lẽ chưa đủ nói lên vấn đề à?
- Sư phụ anh minh. Nghiêm đảng thực sự sắp toi đời rồi.
Sắc mặt Thẩm Luyện trầm xuống, hỏi:
- Từ Giai nói với con ra sao?
Thẩm Mặc suy nghĩ một lát, quyết định nói thật:
- Ông ấy bảo học sinh, Nghiêm đảng mặc không tới mức lập tức tiêu vong, nhưng mặt trời lặn xuống sông đã là thế cục không tránh khỏi, con có thể lựa thời mà làm một số việc rồi.
Ngừng một chút y bổ xung:
- Ông ta nói chuẩn bị đưa con tới Tế Nam, làm tuần phủ Sơn Đông một nhiệm kỳ, rèn luyện kinh nghiệm một chút... Ông ta bảo con còn quá trẻ, ở vị trí cao không phải là chuyện hay ho gì. Sư phụ thấy thế nào?
- Hiện giờ điểm yếu nhất của con đúng là quá trẻ, 25 tuổi đã thành quan lớn tứ phẩm, đó là may mắn của con, cũng là bất hạnh của con.
Thẩm Luyện vuốt râu nhìn Thẩm Mặc, thong thả hỏi:
- Vi sao là may mắn thì không cần phải nói, còn vì sao nói là bất hạnh, con hiểu không?
Thẩm Mặc khẽ lắc đầu, mặc dù không phải là y hoàn toàn không biết, nhưng y thích nghe Thẩm Luyện dạy dỗ, Thẩm Luyện lên tiếng:
- Bình thường mà nói, người làm tới quan tứ phẩm, xung quanh tập trung một đoàn người, đó là thứ người ta hay gọi là thế lực, phải có thế lực nhất định, cái thể lực này do đủ các loại người tạo thành. Có thể là quan lớn hơn hắn, cũng có thể là quan nhỏ hơn hắn, cũng có thể là người suốt ngày gặp mặt hắn, cũng có thể là chẳng có dính dáng gì tới nhau. Một người có thế lực mới có thể thuận lợi mọi bề, mới có thể làm nên được đại nghiệp.
Thẩm Mặc gật gù, mặt lộ vẻ trầm tư, nghe Thẩm Luyện dạy bảo:
- Chẳng lẽ con không phát hiện ra, bên cạnh mình ngoài trừ đồng hương hảo hữu, trừ tiến sĩ đồng bảng ra thì rất khó quy tụ người khác. Tất cả mọi người đều khách khí với con, thậm chí là cung kính với con, nhưng không chịu có giao tình sâu hơn, thậm chí càng không giới thiệu con vào vòng thế lực của bọn họ, phải không?
Sắc mặt Thẩm Mặc trở nên nặng nề, chầm chậm gật đầu:
- Sư phụ nói không sai ... Con tự hỏi mình rất biết trân trọng thanh danh, đối đãi với mọi người chân thành, tiêu pha hào phóng, chưa bao giờ so đo tính toán, cũng không đắc tội với đồng liêu. Nhưng khi đưa ra thiện ý luôn nhận được câu trả lời tiêu cực, nhất là đám Khoa đạo Ngôn quan tựa hồ rất không muốn quan hệ với con ... Trừ các huynh đệ đồng niên đồng khoa ra, thì có quan hệ thân thiết với con toàn là đạo sĩ, thái giám rồi đặc vụ, còn quan viên triều đình lại chẳng được mấy.
Điều này làm Thẩm Mặc hết sức thất vọng:
- Lấy chuyện mấy tháng trước mà nói, Nghiêm đảng ra tay với con, không chỉ chẳng có ai giúp đỡ, lại còn đua nhau ném đá xuống giếng, thiếu chút nữa là xong đời ... Xin sư phụ giải bến mê cho học sinh.
Thẩm Luyện an ủi:
- Nếu như hiện giờ không phải là con 25 tuổi mà là 52 tuổi, ngồi ở vị trí tương tự, gặp phải chuyện tương tự, cho dù không có hoàng thượng bảo hộ, cũng có khả năng hóa nguy thành an... Có câu một hàng rào có ba cọc chống, một hảo hán có ba người giúp. Người ta luôn có người giúp đỡ trong triều, con thì lại chẳng có, đương nhiên là chịu thiệt thòi.
Ông thở dài:
- Biết làm sao được, người trên đời này toàn chuyện không công bằng, vào cái tuổi của con, đáng lẽ ra là chẳng ai hay biết, làm nhân vật nhỏ bưng trà rót nước trong nha môn, chờ đợi cơ hội. Nhưng hiện giờ danh tiếng vang khắp thiên hạ, quan tước lại cao, làm người ta cả đời không theo kịp, tuyệt đại đa số quan viên mà nói, điều này quá bất công.
Thẩm Luyển chỉ Thẩm Mặc cười ha hả:
- Cho nên người ta không thích con là có lý cả đấy. Bất kể người ta ghét con thể nào, đối phó với con thể nào, con đều phải chấp nhận, phải tập thành quen.
Thẩm Mặc im lặng chốc lát, rồi hỏi:
- Vậy sư phụ bảo học sinh phải làm sao bây giờ.
- Một chữ thôi, chịu... Cứ chịu dần dần, nhưng không phải là chịu đựng một cách hồ đồ , mà phải dùng tâm trí mà chịu, chuyên tâm mà chịu, tính mọi kế mà chịu, có thế mới có thể vượt qua được, mới có thể vươn lên, làm nên đại sự.
Thẩm Mặc gật đầu:
- Nói như thế là sư phụ đồng ý để con tới Sơn Đông?
- Sai.
Thẩm Luyện lắc đầu:
- Muốn con rèn luyện và đưa ra ngoài là hai chuyện hoàn toàn khác nhau ... Chẳng lẽ ở Bắc Kinh không rèn luyện được à?
- Nếu như ở Bắc Kinh, tiến thêm một bước sẽ là thị lang, thực sự quá bắt mắt.
- Vì sao cứ nhất định phải tiến lên? Nhớ kỹ mục tiêu của con là thủ phụ nọi các, vì mục tiêu lâu dài này, cho dù tạm thời nhẫn nại, đình trệ, hoặc là thụt lùi đều có thể chấp nhận được.
- Ý của sư phụ là?
- Nghĩ cách kiêm nhiệm học sĩ hàn lâm.
Thẩm Luyện phất tay lên, chỉ bảo cho học trò cưng:
- Nếu như Viên Vĩ không chịu cho, con cũng phải kiếm lấy cái chức thị độc học sĩ, dạy dỗ thứ cát sĩ, ổn định lại tâm, chuyên tâm dạy học hai khóa, đủ cho con hưởng lợi suốt đời.
Ông ta cười khoái chí:
- Sáu năm sau, đồng niên đồng hương của con cũng đã thăng lên trên ngũ phẩm rồi, học sinh của con cũng bắt đầu cắm rễ vào trong triều, nền móng của con cũng trở nên vững chắc, tuổi tác không trở nên quá nổi bật, có thể mưu đồ nhập các , rồi tiếp tục ... Chịu đựng.
Nói tới đây chính ông ta cũng hơi nhụt chí:
- Nội các không xét năng lực, mà xét tư cách, con nhập các sau người ta một ngày, là phải xếp sau người ta, phải đợi người phía trước nghỉ hưu hết mới lên được.
- Có điều con không cần phải quá nản chí.
Thấy Thẩm Mặc mặt mày méo xẹo, Thẩm Luyện cười:
- Địa vị ở bên trong nội các phải xem ai có quan hệ tốt với hoàng đế, ai có cảnh hưởng trong bách quan, ai có bản linh cao hơn người, nếu như lợi hại, đi sau mà tới trước cũng không phải là không thể.
- Hì hì, tới khi đó hãy nói, học sinh cứ nhập các trước rồi tính tiếp.
Thẩm Mặc rót cho sư phụ một chén trà:
- Như vậy tới Sơn Đông có gì không tốt?
Từ đáy lòng mà nói, y muốn ra ngoài hơn, làm phong cương, làm tỉnh trưởng, có được quyền lực mà y khát vọng, làm một số chuyện mà trong mơ y muốn làm.
- Tới địa phương tất nhiên là không tệ, nếu như mục tiêu của con chỉ vẻn vẹn là tạo phúc mọt phương mà thôi ...
Thẩm Luyện nhìn hắn đầy thâm ý:
- Nhưng nếu như con muốn nhập các, muốn thành thủ phủ thì tuyệt đối không được ra ngoài.
Ông ta bực bội phất tay:
- Tóm lại ở chuyện này, Từ Giai làm việc quá bất nghĩa, ông ta muốn con đã bị thiệt thòi mà còn phải cảm kích ông ta.
- Vì sao ạ?
Điều này chưa có một ai nói với y, Thẩm Mặc kinh ngạc hỏi.
- Vậy ta hỏi con, thủ phụ nội các bao đời, có một ai xuất thân bố chính sứ, tuần phủ, hay là xuất thân tổng đốc không?
Thẩm Luyện hỏi lại.
Từ khi thành tổ thiết lập chế độ nội các cho tới nay đã 160 năm, Đại Minh tổng cộng có 44 đời thủ phụ, bỏ đi những lần bãi quan, mấy lần phục chức, còn cả người đổi tên, tổng cộng có 32 người.
Lại trừ đi những người làm được vài tháng đã rớt đài, có thể thực sự ngồi vững trên vị trí này, chỉ có 19 người.
Trong 19 người này, trừ Trương Thông cũng chính là Trương Phu Kính ra, những người khác đều xuất thân hàn lâm, trong đó Giải Tấn, Hồ Quảng, Dương Vinh, Dương Sĩ Kỳ đều từ từ thần, được vị trí đó dễ dàng nhất.
*** Từ thần: Chỉ viên quan văn học, như làm trong hàn lâm.
Tiếp đó không còn người đột nhiên thăng chức nữa, hoặc là thăng tiến từng bước, hoặc là có con đường khác, hoặc là vận may tốt thái quá. Tiến từng bước có Tào Nãi, Từ Phổ, Lưu Kiện, Lý Đông Dương, Lương Ninh, Phí Hoành, Lý Thời, Hạ Ngôn, Nghiêm Tung, đều là từ lục bộ và hàn lâm nhập các.
Lý Hiền có công dẹp loạn, lấy chức thái tế được thác cô tiến vị. Trần Văn Thị là quan địa phương chức vị cao nhất trong những người này : Vân Nam hữu bố chính sứ, tiếp theo đó làm chiên sự Chiêm sự phủ, lễ bộ thượng thư và nhập các.
Lưu Cát mặc dù tiếng tâm cực tệ, người ta gọi là "Lưu gối bông" càng đàn hặc quan càng lớn, từng bước từng bước từ lục bộ đi lên tới nội các.
Người đi theo con đường khác như Từ Hữu Trinh phất lên từ biến cố Đoạt Môn, Trương Thông, Phương Hiến Phu lên từ đại lễ nghị, Vạn An là cháu Vạn quý phi, Hướng Hiến Tông hiến dâm dược đột nhiên thăng chức vì thế được mỹ "rửa tr*m tướng công".
Còn Bành Thời Thương Lộ xuất thân trạng nguyên vì biến cố Thổ Mộc Bảo và Đoạt Môn, hai vị gặp họa hóa phúc, cơ duyên trùng hợp, là vận may cực độ mà người ta không thể bắt chước được.
Nhưng bất kể như thế nào thì cũng chưa có một vị nào làm phong cương một phương, làm chức vụ từ tả bố chính sứ trở lên. Nghĩ tới đây, Thẩm Mặc lắc đầu:
- Không có, tất cả đều từ kinh quan, nhiều lắm thì cũng là khi tuổi trẻ tới địa phương rèn luyện, làm đốc học, án sát phó sư, hữu bố chính sứ, tới cấp độ đó là quay về kinh.
Lại bổ xung:
- Cho dù có ngoại lệ như hạng Dương Nhất Thanh cũng tại vị được vài tháng là cúi đầu rút lui ... Điều này hiển nhiên không phải là trùng hợp mà là tồn tại nguyên nhân nào đó bên trong.
- Điều này không có gì mà khó hiểu, kinh quan có đường của kinh quan, ngoại quan có lối của ngoại quan, mặc dù lúc ban đầu có giao cắt nhau, nhưng cùng với thời gian càng đi con đường càng xa nhau, khoảng cách với đối phương các lúc càng lớn, cuối cùng thành hai đường lối hoàn toàn khác nhau, thành khoảng cách không vượt qua. Nguyên nhân sâu xa trong đó là câu gọi là cường long không áp được địa đầu xà. Thủ phụ nội các là kinh quan, do các kinh quan khác tuyển ra, sau đó được hoàng đế đồng ý, sau đó được sự ủng hộ của bọn họ mới làm một cách vững chắc ổn định, làm ra được chút việc thực tế.
Thẩm Luyện nhìn Thẩm Mặc thật sâu:
- Vì đạt được tất cả những điều này, con phải gây dựng sự nghiệp tại Bắc Kinh! Thi triển tài hoa ở kinh thành, để hoàng đế luôn có ấn tượng tốt với con, chải chuốt tốt các mối quan hệ các phương diện, cố gắng có được đồng minh và người ủng hộ nhiều nhất có thể. Binh pháp có câu, thiên thời không bằng địa lợi, địa lợi không bằng nhân hòa. Con ở Bắc Kinh là chiếm địa lợi, để hoàng đế và bách quan đều ủng hộ con là nhân hòa, thế còn lo gì đại sự không thành.
Thẩm Mặc nhận giáo huấn, khom người nói:
- Học sinh hiểu ý sư phụ rồi.
- Con nghe lọt được những lời này là tốt lắm.
Thẩm Luyện cười vui mừng:
- Có điều cũng không cần phải quá ủ rũ, khi con tích lũy đủ mối quan hệ và tư cách để nhập các, hãy nghĩ tới làm chút việc thực sự cho phía dưới, lấy thân phận các lão thân lâm, hiển nhiên không chuyện gì không thuận lợi, tới khi đó tiến thoái tự nhiên, tùy cơ ứng biến, chẳng phải là khoan khoái sao?
Trong mắt sư phụ, học sinh mãi mãi là đứa trẻ không lớn, Thẩm Luyện vỗ về:
- Làm cho tốt vào, vi sư dám đánh cược với con, thế nào con cũng có một ngày lên chức tể tướng.
- Đa tạ lời lành của sư phụ, con sẽ làm thật tốt.
- Ừ.
Thẩm Luyện đứng dậy:
- Lần này chia tay, không biết bao giờ mới có thể gặp lại, ta cũng chẳng có cái gì để tặng con làm kỷ niệm, chỉ có thể tặng con một lời khuyến cáo, coi như lễ vật chia tay vậy.
- Học sinh rửa tai lắng nghe.
Thẩm Mặc cung kính nói.
- Phạm sai lầm không đáng sợ, nhưng sợ là biết sai mà không sửa, mà thường thường người nắm quyền càng cao thì càng dễ phạm vào sai lầm này.
Thẩm Luyện nói đầy thâm ý:
- Hiện giờ con còn nghe vào những lời của ta, hoặc ít hoặc nhiều là vì con còn chưa đủ cường đại. Nếu như tương lai con quyền cao chức trọng rồi, ngàn vạn lần phải nhớ kỹ, tai họa chân chính không tới từ đối thủ hoặc là kẻ địch, mà là từ sự ngạo mạn và tự đại của bản thân, sai lại thêm sai, cuối cùng tạo thành đại họa không thể cứu vãn, nhớ kỹ lấy.
- Học sinh thụ giáo.
Hai sư đồ nói chuyện xong từ trong phòng đi ra, Thẩm Luyện bảo:
- Ta vẫn là người mang tội, không thể ra ngoài tiễn con được, chúng ta tạm biệt ở đây đi.
Thẩm Mặc nhìn sư phụ, đột nhiên ý thức được, trên đời này sẽ không còn người nào dốc hết lòng hết dạ ủng hộ mình như thế nữa, nước mắt không kìm được chảy ra, vén vạt áo, quỳ thẳng xuống đất, giọng nghèn nghẹn:
- Học sinh bái biệt sư phụ.
Rồi quỳ trên đất tuyết dập đầu ba cái, Thẩm Cổn vội vàng đỡ y lên, Thẩm Mặc cứ quyến luyến quay đầu mãi mới chịu đi.
Khi quay lại dịch quán, vẻ "trẻ nhỏ dễ dạy" trên mặt Thẩm Mặc đã hoàn toàn tan biến, thay vào đó là khí độ ung cần phải có của một vị khâm sai đại nhân, liền thấy Trần Phi Đức vội vàng lên đón, khom người nói:
- Đại nhân, thế là ngài đã về, kinh thành có người tới, tìm khắp thành không thấy ngài đâu.
- Ai thế?
Thẩm Mặc hỏi nhỏ.
- Là Mã công công...
Trần Phi Đức còn chưa nói hết câu thì nghe thấy một giọng nói chói tai mà kéo dài:
- Chu choa, Thẩm đại nhân, cuối cùng ngài đã lộ diện rồi.
Thẩm Mặc ngẩng đầu lên nhìn, quả nhiên thấy Mã Toàn sắc mặt mỏi mệt đang đứng ở cửa đại sảnh cười với mình.
Thẩm Mặc đáp lễ:
- Cơn gió nào thổi công công tới đây thế?
Bình luận chương 610
Chia sẻ cảm nhận về chương 610 “Lời tạm biệt”