Chiếc váy

Nhờ màn trình diễn tỏa sáng bất ngờ trong tiết âm nhạc mà Hạ Nghi được cô giáo dạy nhạc vô cùng yêu mến. Cô giáo đã đặc biệt sắp xếp thời gian với các học sinh khối năng khiếu để giúp Hạ Nghi có được quyền sử dụng một trong ba cây đàn piano duy nhất của trường Trung học số Một Thường Xuyên. Sau giờ học buổi chiều, cô không cần phải chạy tới bệnh viện để luyện ké piano nữa, mà có thể luyện đàn ngay tại phòng nhạc của trường.

Tuy đàn ở trường không tốt bằng đàn ở bệnh viện, nhưng lại tiện đường hơn rất nhiều.

Thế là sau bữa tối, “biệt đội ăn cơm” lại tụ tập trong phòng nhạc. Hạ Nghi thì chơi đàn, những người khác thì tán gẫu, làm bài tập, thỉnh thoảng còn yêu cầu cô hát vài bài. Đôi khi còn có những gương mặt xa lạ nghe danh mà đến, lấp ló ngoài cửa sổ để nghe Hạ Nghi đàn hát.

Buổi tối tan học về nhà, Nhiếp Thanh Châu đạp xe, cùng Hạ Nghi lướt qua trên đường như hai luồng gió. Anh hỏi cô: “Có phải cô Hà muốn cậu thi năng khiếu nghệ thuật không?”

Cô Hà chính là giáo viên môn âm nhạc của họ.

Gương mặt Hạ Nghi lúc ẩn lúc hiện theo ánh đèn đường khi gần khi xa. Cô gật đầu, đáp: “Trước đây thầy Kiều cũng đã khuyên tớ rồi.”

“Vậy cậu nghĩ sao?”

“Học nhạc tốn kém lắm, tớ không thi vào Học viện Âm nhạc đâu, nhưng có thể thử đăng ký xét tuyển theo diện năng khiếu âm nhạc.”

Nhiếp Thanh Châu không khỏi suy nghĩ, nhưng rồi cuối cùng em sẽ đi Mỹ và học ở học viện âm nhạc tốt nhất nơi đó.

Cô sẽ nổi danh lẫy lừng ngay cả khi chưa tốt nghiệp, còn anh khi ấy vẫn đang học đại học ở trong nước. Dựa theo những bài phỏng vấn của họ nhiều năm sau này, hai người sẽ có một khoảng thời gian rất dài mất liên lạc.

Tại sao vậy? Sao họ lại có thể mất liên lạc chứ? Trước khi thích Hạ Nghi, anh từng cho rằng bạn bè mất liên lạc với nhau là chuyện rất bình thường khi thời gian trôi đi và quỹ đạo cuộc sống của mỗi người rẽ sang một hướng khác. Nhưng với anh của hiện tại, điều đó hoàn toàn không thể tưởng tượng nổi. Lẽ nào sẽ có chuyện gì đó xảy ra khiến họ trở nên không còn gì để nói với nhau sao?

Dẫu cho biết trước vài mảnh thông tin, tương lai vẫn là một màn sương bí ẩn.

Phía đối diện, một bà cụ đang đẩy chiếc xe ba gác đi tới. Trên xe chất đầy những món phụ kiện nhỏ lấp lánh, có lẽ bà đang dọn hàng về nhà.

Khi lướt ngang qua bà, Nhiếp Thanh Châu liếc mắt nhìn một cái rồi lập tức bóp phanh.

“Bà ơi, đợi một chút ạ!”

Hạ Nghi đã đi được một đoạn khá xa. Cô ngoảnh đầu lại nhìn Nhiếp Thanh Châu một cái, rồi quay đầu xe đạp vài vòng, chiếc xe uyển chuyển vẽ một vòng cung rồi dừng lại ngay bên cạnh anh.

“Có chuyện gì vậy?”

Nhiếp Thanh Châu chỉ vào sạp hàng với đủ loại phụ kiện bắt mắt, nói với Hạ Nghi: “Bình thường cậu chỉ dùng dây thun đen, có phải giản dị quá không? Tớ thấy dây buộc tóc của các bạn nữ lớp mình đủ kiểu hết, nào là hình quả anh đào, hình gấu con, rồi nơ bướm nữa. Cậu có thích cái nào không?”

Hạ Nghi sờ lên chiếc dây thun trên tóc mình, thản nhiên đáp: “Tớ thấy dây thun đen cũng tốt mà.”

Nhiếp Thanh Châu đảo mắt nhìn những món phụ kiện, rồi mắt anh chợt sáng lên. Anh lấy một dây ruy băng màu tím nhạt, ở giữa còn có một đường hoa văn hình thoi nhỏ màu đen.

“Dây ruy băng này hợp với cậu lắm đó.”

Ánh mắt Hạ Nghi dừng lại trên dải ruy băng ren mỏng manh, tỏ vẻ hoài nghi với lựa chọn của Nhiếp Thanh Châu: “Vậy à?”

Nhiếp Thanh Châu quay sang nhìn cô, ánh mắt anh lấp lánh ánh sáng ấm áp dưới ngọn đèn đường, chan chứa sự mong chờ.

“Tớ rất muốn thấy cậu buộc dây ruy băng này, chắc chắn sẽ đẹp lắm.”

Nhiếp Thanh Châu chớp chớp mắt, lặp lại: “Thật sự rất muốn xem.”

“…”

Hôm sau, trên mái tóc của Hạ Nghi quả nhiên có thêm một dải ruy băng ren. Dải ruy băng được quấn quanh chiếc dây thun đen và thắt thành một chiếc nơ bướm, hai dải ren tím thật dài rủ xuống bên gáy cô.

Sáng hôm ấy, Trịnh Bội Kỳ vừa trông thấy đã vô cùng kinh ngạc, cảm thán rằng cuối cùng Hạ Nghi cũng chịu điệu đà rồi.

“Đây là phong cách Gothic hắc ám à? Phối màu tím đen, Guna La Hắc ám chi thần, Ma Tiên Tiểu Nguyệt[1] sao?”

Nhiếp Thanh Châu ngồi ở bàn sau, tựa lưng vào ghế, hắng giọng một cái rồi nói: “Tớ thấy đẹp mà! Không đẹp sao?”

Vừa hay có một cơn gió từ cửa sổ thổi vào, Hạ Nghi chống cằm quay đầu nhìn ra ngoài. Mái tóc và dải ruy băng cùng bay trong gió, dải ren tím mỏng manh, xuyên thấu như cánh bướm, còn họa tiết hình thoi màu đen tựa như khung xương xen kẽ bên trong, vừa xinh đẹp lại vừa kiên cường.

Trịnh Bội Kỳ ngẩn người một lúc rồi nói: “Không ngờ lại hợp với khí chất của Hạ Nghi đến vậy, cậu ấy cân được rồi!”

Tiết đọc bài buổi sáng ở trường Trung học số Một Thường Xuyên bắt đầu trong hối hả, Trịnh Bội Kỳ còn chưa kịp nói chuyện với Hạ Nghi thì đã phải vội lấy sách Tiếng Anh ra đọc bài.

Cùng lúc đó, tại tiệm tạp hóa nhà họ Hạ xa xôi, bà Hạ đang ngồi trên chiếc ghế sau quầy hàng, trầm ngâm nhìn lên các kệ đồ.

Hạ Nghi đã kể với bà chuyện mình sẽ đệm đàn piano và hát chính trong Ngày hội hợp xướng. Cô giáo còn đặc biệt mời Hạ Nghi biểu diễn mở màn, song ca cùng cô bài hát “Angel of Music”.

Bà Hạ không hiểu nhạc kịch hay opera là gì, chưa từng nghe về “Bóng ma trong nhà hát”, lại càng không biết đến bài hát này. Tâm trí bà lại đặt ở một chuyện khác. Cô giáo dạy nhạc đã đề nghị Hạ Nghi mặc một chiếc váy dạ hội khi biểu diễn.

Bà vô tình nghe được chuyện này từ cuộc nói chuyện của Hạ Nghi và Nhiếp Thanh Châu sáng nay, và cũng biết rằng Hạ Nghi đã thưa với cô giáo rằng mình không có váy dạ hội, dự định sẽ mặc đồng phục để biểu diễn.

Ánh mắt bà Hạ lướt về phía căn phòng bên trong, nhìn thấy cây đàn guitar lấp ló sau cánh cửa gỗ đã phai màu trong phòng Hạ Nghi, và cả chiếc tai nghe trên bàn cô, tất cả đều là quà của bạn bè tặng.

Lúc Hạ Nghi ôm những món đồ này về, cô đã có chút bất an nói với bà rằng mình chưa từng nhắc đến chuyện sinh nhật, nhưng các bạn vẫn tổ chức tiệc và tặng quà cho mình.

Bà Hạ nhìn ra được Hạ Nghi rất vui, nhưng cũng thấy được vẻ cẩn trọng và dè dặt của cô.

Cuộc sống của hai bà cháu khó khăn đến mức ngay cả lòng tốt của người khác cũng không thể an lòng đón nhận. Bà không cho phép Hạ Nghi tùy tiện nhận quà của người khác, nhưng chính bà lại chẳng thể cho cô những thứ ấy.

Đứa cháu gái này của bà, sống cùng bà bao năm qua, đã phải chịu nhiều thiệt thòi rồi.

Bà Hạ định thần lại, bước ra từ sau quầy hàng, thu dọn qua loa rồi kéo cánh cửa cuốn xuống. Người hàng xóm đi ngang qua ngạc nhiên hỏi: “Bà Hạ, có chuyện gì vậy ạ? Sao lại đóng cửa thế?”

Bà Hạ mỉm cười: “Hôm nay nghỉ một bữa.”

Bà đã quyết định phải sắm cho cháu gái mình một chiếc váy dạ hội thật đẹp.

Bà Hạ mang theo chiếc túi vải hoa của mình, đón xe buýt đi vào trung tâm thành phố Ngu Bình. Bà len lỏi giữa những cửa hàng sầm uất, cũng tìm được vài tiệm may lễ phục. Những tiệm này trông vô cùng sang trọng, trang phục đều phải đặt may riêng, mức giá thì khiến bà Hạ chỉ biết nhìn mà chùn bước.

Nhân viên trong tiệm lại rất nhiệt tình, sau khi nghe bà trình bày nhu cầu, họ đã gợi ý bà có thể đi thuê lễ phục, giá cả sẽ phải chăng hơn rất nhiều.

Đi dạo cả buổi sáng đã hơi thấm mệt, bà Hạ bèn tìm một chiếc ghế dài trên phố đi bộ để nghỉ chân. Bà ôm khư khư chiếc túi vải, ngắm nhìn những chiếc váy dạ hội lộng lẫy, rực rỡ sắc màu trong tủ kính trưng bày, thầm nghĩ nếu Hạ Nghi mặc lên người chắc chắn sẽ xinh đẹp vô cùng. Nhưng chỉ có ngần ấy vải vóc mà lại tốn nhiều tiền đến thế, bà Hạ thật không nỡ lòng nào.

Hay là thuê cho Hạ Nghi một chiếc? Vậy thì mặc xong con bé sẽ phải đem trả. Bà khó khăn lắm mới sắm cho cháu được một món đồ, lại phải bắt cháu đem trả đi, điều đó mới đau lòng làm sao.

Trong lòng bà Hạ chợt lóe lên một ý nghĩ, bà có thể tự tay may cho Hạ Nghi một chiếc váy kia mà.

Cha mẹ của bà Hạ vốn là thợ may, từ nhỏ bà đã nhìn người nhà may vá, thời còn trẻ bà cũng sở hữu một đôi tay khéo léo, có thể may ra đủ loại váy áo xinh đẹp. Chỉ là năm tháng trôi qua, quần áo may sẵn trên thị trường ngày một nhiều, dần dần không ai cần bà may đồ nữa. Bà cũng đã già, mắt đã mờ, thế là cũng đành gác lại công việc ấy.

Bà Hạ vừa quyết định xong, mọi mệt mỏi dường như tan biến, như thể một nguồn sức mạnh vô tận lại tràn về. Bà lập tức đứng dậy đi đến khu chợ sỉ lớn nhất Ngu Bình, chọn vải, mua ren, và cả những chiếc cúc pha lê nhỏ xinh. Bữa trưa chỉ ăn qua loa, rồi bà lại ôm những túi đồ đầy ắp đón xe buýt về nhà.

Bà lục trong chiếc rương cũ kỹ của gia đình, lôi ra chiếc máy may được bọc kỹ càng trong mấy lớp vải. Khi lớp vải được mở ra, chiếc máy may vẫn còn mới tinh. Bà đặt nó xuống sàn, loay hoay một lúc là nó có thể hoạt động bình thường trở lại.

Người thế hệ trước cất giữ đồ đạc đều rất cẩn thận, luôn nghĩ rằng biết đâu một ngày nào đó sẽ dùng lại. Lúc này đây, bà Hạ tự hào thầm nghĩ, giờ chẳng phải đã có lúc dùng đến rồi đó sao?

Bà lục lọi trong mấy chiếc rương cũ, tìm thấy những bộ quần áo của Tưởng Viên Viên mà ngày trước bà không nỡ vứt đi. Tưởng Viên Viên rất thích mua quần áo đẹp, trước kia trong nhà chất thành mấy thùng lớn, lúc chuyển nhà đã vứt đi rất nhiều, số còn lại đều là những bộ có chất liệu vải đặc biệt tốt nên không nỡ vứt bỏ.

Tưởng Viên Viên không cao bằng Hạ Nghi, khung xương cũng nhỏ hơn, những bộ đồ này Hạ Nghi không thể mặc vừa, nhưng có thể chỉnh sửa, may lại một chút là được.

Bộ não của bà Hạ bắt đầu hoạt động với tốc độ chóng mặt. Bà nhớ đến dải ruy băng mà Hạ Nghi đeo trên tóc khi ra ngoài lúc sáng, đó có lẽ là phong cách con bé thích. Hình dáng của chiếc váy dạ hội dần dần hiện ra trong tâm trí bà, càng nghĩ bà lại càng thấy vui mừng.

Tối đó, khi vừa về đến nhà, Hạ Nghi liền bị bà kéo lại đo đủ các loại số đo. Nhìn chiếc máy may đặt ở hành lang chật hẹp, cô kinh ngạc hỏi bà định làm gì.

Bà Hạ cười rạng rỡ, tự hào nói: “Bà sẽ may cho con một chiếc váy, con có thể mặc nó đi biểu diễn!”

Bà Hạ đeo cặp kính lão lên, bảo Hạ Nghi xem bản vẽ và mẫu rập bà phác trên giấy. Bà say sưa nói về thiết kế của mình, trong đôi mắt ánh lên một thứ ánh sáng rất trẻ trung và quyến rũ.

Tiệm tạp hóa “ngang ngược” đóng cửa hai ngày. Bà Hạ dồn hết tâm huyết vào việc may vá. Đến khi Hạ Nghi đi học về, cô đã thấy chiếc váy dạ hội thành phẩm được bà treo ngay ngắn trên giá.

Đó là một chiếc váy đuôi cá dài bằng lụa màu tím nhạt, đường cắt may vô cùng gọn gàng, tinh tế. Giữa những nếp gấp của đuôi váy được đính những viên pha lê nhỏ, phần tay áo làm bằng vải voan mỏng màu xám tro ôm sát, trông vừa thanh lịch lại vừa tĩnh lặng.

Trên vai bà Hạ vẫn vắt hờ chiếc thước dây, ngón tay cái vẫn đeo chiếc đê, dáng vẻ vẫn còn đang trong trạng thái làm việc. Dường như từ khoảnh khắc hoàn thành chiếc váy, bà đã luôn ở đó đợi Hạ Nghi trở về, hệt như một đứa trẻ chờ người lớn đi làm về vậy.

Hạ Nghi bị bà giục đi thay đồ. Khi cô xách nhẹ tà váy bước ra từ trong phòng, đôi mắt bà Hạ trong thoáng chốc còn sáng hơn cả ngọn đèn sợi đốt trên trần nhà.

Làn da Hạ Nghi rất trắng, mái tóc và đôi mắt lại đen thẳm đến lạ. Khoác lên người chiếc váy dạ hội đơn giản mà vừa vặn này, cô tựa như một đóa hoa diên vĩ xinh đẹp.

“Đẹp quá, đẹp quá đi mất, Hạ Nghi nhà ta trông như một nàng công chúa nhỏ vậy.” Bà Hạ kéo tay Hạ Nghi, ngắm tới ngắm lui, vui không kể xiết.

“Ở trong thành phố lễ phục kiểu gì cũng có, bà đi bao nhiêu tiệm rồi, nhưng chỉ thấy con mặc kiểu này là đẹp nhất! Quả nhiên, mắt thẩm mỹ của bà vẫn chưa già đi chút nào.” Bà Hạ v**t v* tấm vải trên người Hạ Nghi, hỏi: “Có thấy chật không? Chỗ nào không vừa ý? Để bà sửa lại cho.”

“Vừa như in ạ, không cần sửa chút nào đâu.”

Hạ Nghi mặc cho bà xoay tới xoay lui, cô nói một cách chân thành: “Bà giỏi quá đi.”

Bà Hạ cười không khép được miệng. Theo lời bà, Hạ Nghi nâng tà váy, xoay một vòng giữa hành lang. Tà váy của cô tung bay lên cao, tựa như những con sóng mềm mại, như một giấc mộng lãng mạn.

Bà Hạ nhìn Hạ Nghi, nhìn cháu gái cười, nụ cười của bà bỗng chốc có chút mơ màng. Có một thoáng bà như thấy lại chính mình của ngày xưa.

Thời còn trẻ, bà may vá rất khéo, luôn có những bộ quần áo hợp thời và xinh đẹp nhất để mặc. Bà cũng từng vui sướng bỏ ra mấy ngày trời để may một chiếc váy, rồi bước đi với nhịp chân thanh thoát, xoay những vòng tròn dưới nắng, để những nếp váy được là ủi phẳng phiu bung xòe trong gió.

Bà Hạ không mang họ Hạ, thực ra bà họ Từ.

Bao năm qua, mọi người cứ gọi bà là “bà nội Hạ Diên”, “bà nội Hạ Nghi”, lâu dần thì lại gọi tắt thành “bà Hạ”. Chẳng còn mấy ai biết bà họ Từ, ngay cả chính bà cũng hiếm khi nhớ đến. Bà bị đóng vào hết lớp vỏ này đến lớp vỏ khác, ngày một xa rời cô gái xoay tròn trong nắng ấy.

Cô gái ấy gả cho một chàng thanh niên trí thức về quê, gia đình cũng coi như hòa thuận, sinh được ba người con.

Mười năm sau ngày cưới, trong một lần bà dẫn cậu con trai út ra ngoài, chồng và hai đứa con còn lại đã mất vì ngộ độc khí gas tại nhà. Từ đó về sau bà không tái giá, một mình gồng gánh nuôi cậu con trai út khôn lớn. May thay cậu con trai út cũng thành tài và hiếu thảo, chuyện duy nhất không được như ý có lẽ là việc bà không thích cô con dâu của mình. Con trai bà đứng giữa cân bằng, nhưng bà có thể nhận ra, con trai rõ ràng quan tâm đến cảm nhận của vợ hơn.

Con trai lớn không còn nghe lời mẹ cũng là chuyện thường tình.

Bà cũng đã từng tranh giành, cuối cùng cũng cố học cách buông tay. Vậy mà nhà lại xảy ra chuyện: con trai vào tù, con dâu ly hôn rồi đi biệt xứ. Bà còn chưa kịp học cách buông tay thì đã lại phải hốt hoảng gánh vác tất cả.

Cuộc sống cứ thế trôi qua từng ngày, bà sống với thân phận là bà nội của Hạ Nghi và Hạ Diên, cứ ngỡ cuộc đời này rồi cũng sẽ trôi qua như vậy.

Không hiểu tại sao, ngay hôm nay, ngay khoảnh khắc này, bà lại đột nhiên nhớ về cô gái trẻ họ Từ năm nào.

Hạ Nghi nắm lấy tay bà, bàn tay cô vừa mềm mại lại vừa có lực, siết chặt lấy bàn tay già nua thô ráp của bà. Cô có chút bất an hỏi: “Bà ơi, sao thế ạ? Sao bà lại khóc?”

Bà Hạ lúc này mới hoàn hồn, bà dụi mắt, kéo Hạ Nghi ngồi xuống bên cạnh, chỉ nói: “Bà vui, vui quá nên mới vậy đó con.”

Hạ Nghi nhìn bà một lát, rồi vươn tay ôm lấy vai bà, tựa đầu vào hõm cổ bà, vỗ nhẹ lên lưng bà từng cái một.

Bà Hạ bật cười một tiếng, giọng như đang cảm thán: “Thật ra bây giờ nghĩ lại, bà cũng rất ngưỡng mộ mẹ con, cả đời nó sống thật phóng khoáng. Ai cũng có thể vứt bỏ, nhất định phải sống cuộc đời mà mình mong muốn.”

“Chỉ là sự phóng khoáng của bản thân lại khiến người khác phải chịu khổ, bà chính vì gánh khổ thay nó nên mới ghét nó. Chứ nếu bà và nó chẳng có mối quan hệ này, biết đâu bà cũng muốn trở thành một người như nó lắm chứ.”

Bà Hạ buông Hạ Nghi ra, đôi mắt già nua nhuốm màu thời gian của bà vì bao năm may vá đã hằn sâu hơn, tựa như nhìn vật gì cũng có chút gắng gượng. Nhưng lúc này, bà đang nhìn Hạ Nghi vô cùng chăm chú, đưa tay v**t v* gò má thanh xuân của cô, mỉm cười đến độ những nếp nhăn nơi khóe mắt cũng cong lên.

“Hạ Nghi nhà ta, cháu gái ngoan của bà, trông xinh đẹp quá đi. Mẹ con sao nỡ lòng vậy chứ? Phải là bà, chỉ cần con nhìn bà một cái thôi là bà đã không nỡ cất bước rồi. Rốt cuộc thì bà vẫn không thể trở thành người như mẹ con được, lòng dạ bà mềm yếu quá, biết làm sao được.” Bà Hạ lại ôm lấy Hạ Nghi, kéo cô vào lòng mình: “Ngưỡng mộ nó làm gì chứ? Chẳng ngưỡng mộ đâu, nó có được ôm cháu gái của bà như thế này không?”

“Cuộc đời mỗi người đến cuối cùng cũng chỉ là một nắm đất vàng, chẳng có gì cả, nhưng phải sống vì một điều gì đó chứ. Mỗi người sống theo cách nghĩ của riêng mình, chỉ cần cảm thấy xứng đáng thì cuộc đời này đã không sống hoài sống phí rồi.”

“Hạ Hạ, hát cho bà nghe một bài đi con.”

Hạ Nghi gật đầu, cô vội chạy vào phòng lấy cây đàn guitar, rồi nâng tà váy ngồi xuống chiếc ghế đối diện bà: “Bài ‘Nam Nê Loan’[2] ạ?”

Đây là bài hát bà vẫn thường ngâm nga, bà Hạ cười bảo được thôi.

Thế là Hạ Nghi, trong chiếc váy dạ hội bà may, gảy đàn guitar và cất tiếng hát bài “Nam Nê Loan” cho bà nghe.

Bà Hạ nghe một lúc rồi cũng hát theo. Trên vai bà vẫn vắt hờ chiếc thước dây, ngón tay vẫn đeo chiếc đê, bà hát bài ca của thời tuổi trẻ, hệt như vẫn còn là cô thiếu nữ mười mấy tuổi năm nào.

Hạ Nghi thầm nghĩ, thì ra trong mắt ai cũng có thể mang thứ ánh sáng ấy, bà nội cũng vậy.

Bà ngày xưa cũng từng là một cô gái lãng mạn, có ước mơ và yêu thích may những chiếc váy xinh đẹp.

Sau này, cô nhất định sẽ mua cho bà thật nhiều quần áo đẹp, để bà có thể lộng lẫy đi du lịch khắp nơi.

Có cô ở đây, bà cũng có thể sống một cuộc đời giống như mẹ.

[1] Nhân vật và lời thoại trong bộ phim hoạt hình Trung Quốc “Balala the Fairies” (Ba啦啦小魔仙). Nhân vật Ma Tiên Tiểu Nguyệt có chủ đề màu tím và đen.

[2] Một bài hát cách mạng nổi tiếng của Trung Quốc, ca ngợi tinh thần lao động và xây dựng trong những năm tháng gian khó, thường được thế hệ lớn tuổi yêu thích.