Ba Lần Thức Dậy Trời Vẫn Chưa Sáng

Mùa an cư mới chấm dứt được ba hôm, thì có một người thương gia trẻ tên là Sudatta từ vương quốc Kosala đến thăm Bụt và thỉnh cầu Bụt về vương quốc của chàng để giảng dạy đạo lý tỉnh thức.Sudatta là một thương gia rất giàu có.

Chàng cư trú ở thủ đô Savatthi nơi quốc vương Pasenadi trị vì.Cả vương quốc Kosala đều biết tiếng Suddatta, và chàng nổi tiếng là người biết che chở và bênh vực cho những kẻ nghèo khổ và cô độc.Chàng luôn luôn để ra một phần của gia sản mình để chu cấp cho những kẻ nghèo hèn và không có thân nhân.

Công việc giúp đỡ người khốn khổ này chàng đã làm liên tục trong nhiều năm và chàng tìm được rất nhiều nguồn vui trong công việc ấy.

Người đồng bào của chàng đã tặng cho chàng cái mỹ hiệu là Anathapindika, có nghĩa là “người cứu giúp cho kẻ khốn cùng và cô độc”, gọi là Cấp Cô Độc.

Để có thể tiếp tục công việc cứu trợ những kẻ nghèo khổ, Suddatta phải tiếp tục nghề nghiệp của mình là một thương gia.

Chàng hay qua lại nước Magadha để buôn bán và mỗi khi tới thủ đô Rajagaha, chàng thường cư trú tại nhà của người anh vợ của chàng, vốn cũng làm nghề buôn bán.

Người anh vợ này rất quý mến chàng.

Mỗi khi chàng đến, ông ta làm đủ mọi cách để giúp đỡ chàng và làm cho thời gian cư trú tại Rajagaha của chàng được dễ chịu.

Ông săn sóc chàng từng li từng tí.

Tuy nhiên, kỳ này Suddatta không được ông anh vợ đặc biệt chú ý tới như những kỳ trước.

Ông bận rộn cắt đặt và sai phái những người ăn người ở trong nhà như là nhà sắp có đám giỗ hay đám cưới, và đối với chàng em rể giàu có, lần này ông chỉ chú ý và săn sóc một cách vừa phải thôi.

Suddatta lấy làm lạ.

Chàng hỏi thì người anh vợ nói không có đám giỗ mà cũng không có đám cưới nào cả.

Cũng không phải là để rước hoàng gia về nhà thết đãi.

Ông nói:– Ngày mai, anh mời Bụt và các vị khất sĩ tới thọ trai.Nghe nói đến tiếng “Bụt”, Suddatta ngạc nhiên.


Chàng hỏi lại:– Anh nói sao, ngày mai anh thỉnh “Bụt” hả?– Đúng rồi, ngày mai anh thỉnh Bụt và các vị khất sĩ học trò của người.– “Bụt”? Nghĩa là “người tỉnh thức”?– Đúng rồi.

Bụt là người tỉnh thức.

Đó là một bậc giác ngộ toàn vẹn.

Đó là một con người thật mầu nhiệm và thật đẹp đẽ.

Sáng mai, thế nào em cũng sẽ được gặp người.Danh từ Bụt gây nên trong tâm tư Suddatta biết bao nhiêu nguồn cảm hứng.

Chàng bắt ông anh vợ ngồi xuống và nói thêm cho chàng nghe về con người giác ngộ này.

Ông anh vợ chàng kể rằng ông đã được trông thấy các vị khất sĩ học trò của Bụt đi khất thực, đã tìm hiểu về Bụt, đã tới nghe Bụt thuyết pháp tại tu viện Trúc Lâm và đã được người chấp nhận là đệ tử tại gia của người.

Ông cũng kể là hồi đầu mùa an cư ông đã được Bụt cho phép dựng thêm những chiếc nhà nhỏ lợp lá làm chỗ che mưa nắng cho các vị khất sĩ.

Trong một ngày, ông đã cho dựng luôn sáu mươi căn nhà như thế rải rác trong khuôn viên của tu viện Trúc Lâm.Không biết vì một duyên cớ thâm sâu nào đó mà Suddatta đem lòng thương mến Bụt sau khi mới nghe nói đến danh hiệu của người.

Suốt đêm đó Suddatta không ngủ yên giấc.

Chàng cứ mong cho trời sáng để có thể đi viếng Bụt tại tu viện Trúc Lâm dù chàng biết hôm nay Bụt và giáo đoàn của người sẽ tới thọ trai tại nhà ông anh vợ.

Ba lần chợt tỉnh trong đêm là ba lần chàng tưởng trời đã sáng, nhưng trời vẫn chưa sáng.

Cuối cùng, Suddatta chỗi dậy, trời chưa sáng, nhưng chàng nhất quyết ra tìm Bụt.

Chàng mặc áo, mang giầy và mở cửa ra đi một mình.Trời khuya còn đầy sương và lạnh.

Qua cổng Sivaka, chàng hướng về phía tu viện Trúc Lâm.

Trời còn tối lắm, nhưng khi chàng vào tới cổng tu viện thì dáng cây dáng lá đã bắt đầu hiện rõ.

Suddatta nóng lòng muốn gặp Bụt nhưng trong tâm còn e ngại.

Chàng nói một mình để trấn tĩnh: “Suddatta, đừng e ngại”.Lúc ấy Bụt đã thức, và người đang đi thiền hành ngoài trờingay phía trước mặt chàng mà chàng không biết.Bụt gọi: “Suddatta”.Suddatta giật mình.

Tiếng gọi đến từ phía trước.

Chàng ngửng nhìn lên thì thấy dáng một người đang đi tới.

Linh tính báo cho chàng biết rằng đó là Bụt.

Bụt đã gọi tên chàng.

Chàng đang đi tới với Bụt và Bụt đang đi tới với chàng.

Suddatta bước tới một bước nữa và chắp tay cúi đầu làm lễ Bụt.Bụt đỡ Suddatta dậy và cầm tay chàng đưa về tịnh thất của người.

Tới nơi chàng được Bụt mời ngồi.

Chàng hỏi thăm Bụt có ngủ ngon không.

Người nói người ngủ rất ngon.

Suddatta tự giới thiệu mình và kể cho Bụt nghe chuyện chàng thức dậy ba lần trong đêm và cứ tưởng trời đã sáng.

Chàng xin Bụt dạy cho chàng về đạo lý.

Và Bụt bắt đầu giảng dạy cho chàng về trí tuệ và từ bi.Suddatta rất sung sướng.


Chàng lạy xuống xin Bụt nhận chàng làm đệ tử.

Bụt lặng yên chấp nhận.

Chàng lại thỉnh Bụt và giáo đoàn ngày mai tới thọ trai tại nhà người anh vợ của chàng.

Bụt cười:– Hôm nay thầy và các vị khất sĩ sẽ tới đây thọ trai rồi.

Không lý ngày mai cũng tới đây nữa sao?Suddatta khẩn khoản:– Ngày hôm nay là anh con thỉnh cầu Bụt.

Ngày mai người thỉnh cầu Bụt và các vị khất sĩ lại là con.

Con tiếc không có nhà cửa riêng ở đây để có thể thỉnh cầu Bụt và các thầy.

Xin Bụt từ bi chấp nhận cho con.Bụt mỉm cười nhận lời Suddatta.

Chàng sung sướng làm lễ bái biệt người.

Trời đã sáng hẳn.

Chàng phải về để giúp ông anh vợ chuẩn bị công cuộc đón tiếp Bụt và giáo đoàn.Trưa hôm ấy, tại nhà ông anh vợ.

Suddatta lại được nghe Bụt thuyết pháp.

Niềm hân hoan của chàng như không có bến có bờ.

Tiễn Bụt và giáo đoàn về xong, Suddatta bắt đầu chuẩn bị lo lễ cúng dường ngày mai.

Ông anh vợ hết sức giúp đỡ chàng.

Ông nói:– Suddatta, ở đây dượng là khách chứ không phải là chủ.

Thôi để anh đứng ra đài thọ lễ cúng dường ngày mai cho.Suddatta không chịu.

Chàng muốn tự mình thiết lễ cúng dường.

Chàng nhất quyết đài thọ mọi phí tổn, nhưng chàng bằng lòng để cho gia đình ông anh vợ tiếp tay với sự nấu nướng và dọn dẹp.Ngày mai lại, sau lễ cúng dường, Suddatta lại được nghe Bụt thuyết pháp.

Lòng chàng nở ra như một đóa hoa.

Sau khi Bụt đã nói xong pháp thoại, chàng quỳ xuống thỉnh nguyện:– Lạy Bụt, hầu hết dân chúng nước Kosala chúng con chưa có cơ duyên tiếp đón Bụt và giáo đoàn tôn quý của người để được học hỏi về đạo lý tỉnh thức.

Con cầu mong Bụt chấp nhận lời mời của con về cư trú và giảng dạy tại kinh đô Savatthi trong một thời gian.

Chúng con xin Bụt rủ lòng thương xót dân chúng của vương quốc Kosala.Bụt nói với Suddatta là người sẽ về đàm luận với các vị đệ tử lớn của người về chuyện này và sẽ trả lời chàng sau.Sau đó Bụt và giáo đoàn trở về tu viện.Mấy hôm sau tới tu viện, Suddatta được Bụt cho biết là người đã chấp nhận việc đi hoằng pháp tại vương quốc Kosala.

Người hỏi Suddatta xem ở gần thủ đô Savatthi có chỗ cư trú cho một giáo đoàn đông đảo không.

Suddatta bạch rằng chàng sẽ lo liệu chu toàn về việc cư trú của giáo đoàn.

Suddatta còn thỉnh Bụt cho phép một vị cao đệ của Bụt là đại đức Sariputta về thủ đô Savatthi một lần với chàng để chuẩn bị cho công cuộc hoằng pháp của Bụt.

Bụt hỏi ý Sariputta thì thầy bằng lòng.Một tuần lễ sau đó, Suddatta tới tu viện từ giã Bụt cùng giáo đoàn, đồng thời rước đại đức Sariputta cùng lên đường về thủ đô.Hai người hướng về phương Bắc, vượt sông Hằng và đi lên thành Vesali.

Tại Vesali, hai người được bà Ambapali rước về cư trú và nghỉ ngơi tại vườn xoài trong hai hôm.

Đại đức Sariputta có cho nữ phật tử Ambapali biết là Bụt cùng giáo đoàn sẽ mở một chuyến đi hoằng pháp tại vương quốc Kosala và cũng sẽ ghé qua thành phố Vesali này.

Ambapali rất vui mừng.


Bà hỏi thăm đại đức xem chừng nào Bụt sẽ ghé ngang qua để bà có thể chuẩn bị đón tiếp Bụt và giáo đoàn.

Đại đức nói là trong khoảng sáu tháng.

Bà tỏ ý rất hoan hỷ được tiếp đón thầy Sariputta và cư sĩ Suddatta.

Bà ngỏ lời khen ngợi vị trưởng giả trẻ tuổi này về công trình cứu tế xã hội của chàng và khuyến khích chàng trong công việc tổ chức chuyến đi hoằng pháp sắp đến của Bụt.Từ giã Ambapali, hai người hướng về phía Tây Bắc, đi trên tả ngạn dòng sông Aciravati.

Đây là lần đầu Suddatta đi bộ trên một quãng đường dài như thế.

Chàng không thể dùng xe ngựa bởi vì chàng phải cùng đi bộ với đại đức Sariputta.

Đến đâu chàng cũng báo tin là trong vòng sáu tháng Bụt và giáo đoàn sẽ đi qua và mọi người nên chuẩn bị để đón tiếp.“Bụt là một bậc tỉnh thức vừa xuất hiện trên cõi đời.

Bà con cô bác hãy thành tâm chuẩn bị để đón tiếp người và giáo đoàn cao quý của người”.Vương quốc Kosala là một nước hùng mạnh không kém gìvương quốc Magadha.

Biên giới miền Nam của vương quốc là sông Hằng.

Đất đai của vương quốc trải dài tới miền Bắc cho đến những ngọn đồi sát chân dãy Hy Mã Lạp Sơn.

Dân chúng ở vương quốc Kosala không mấy ai là không nghe đến Suddatta.

Ai cũng gọi chàng là trưởng giả Cấp Cô Độc, Anathapindika, người chu cấp cho những kẻ bần cùng và cô độc.

Khi chàng mở lời ca tụng bậc giác ngộ, ai cũng tin ngay lời chàng.

Ai cũng ước ao được thấy mặt Bụt và giáo đoàn của người.

Đại đức Sariputta sáng nào cũng ghé vào các thôn xóm để khất thực, và Suddatta thường đi theo người.

Suddatta thường lấy cơ hội tiếp xúc này để nói cho đồng bào chàng nghe về Bụt và về giáo đoàn các vị khất sĩ.Đi như thế được non một tháng thì hai người về tới Savatthi.

Đại đức Sariputta được Suddatta mời về nhà để cúng dường.

Chàng ân cần giới thiệu đại đức với gia đình chàng và cầu xin đại đức thuyết pháp cho mọi người nghe.

Thân phụ, thân mẫu và nội trợ của chàng đều xin phát nguyện thọ trì ba sự quay về nương tựa và năm giới.

Nội trợ của Suddatta tên là Punnalakkhana, dáng người đoan trang và thùy mị.

Nàng đã có bốn đứa con với Suddatta.

Cả bốn đều còn nhỏ tuổi, ba đứa đầu là con gái và đứa chót là con trai.

Đứa lớn tên là Subhadha chị, đứa kế tên là Subhadha em, đứa áp út tên là Sumagadha, cậu con trai tên là Rala.Đại đức Sariputta bắt đầu đi hành hóa trong thủ đô Savatthi.

Buổi chiều và ban đêm, thầy về cư trú tại một khu rừng thưa gần bờ sông.

Trong khi đó Suddatta đi tìm một nơi khả dĩ có thể làm chỗ cư trú thuận tiện cho Bụt và giáo đoàn trong chuyến hoằng pháp quan trọng sắp đến..